Verder doen

Repair Café. Foto door Karen Blakeman. CC0 1.0

Onderstaande aanbevelingen voor politiek, bedrijven en burgers zijn geïnspireerd door de artikelen in het grondstoffennummer van De Helling.

Politiek

  • Kijk verder dan economisch belang en geopolitieke schaarste bij de definitie van kritieke grondstoffen. Grondstoffen zijn ook kritiek als fysieke schaarste dreigt of als de winning gepaard gaat met mensenrechtenschendingen en/of ernstige milieuschade. De Nederlandse en EU-lijsten van kritieke grondstoffen moeten daarom worden uitgebreid met onder meer molybdeen, zink (Beneder & Wouters), goud en palmolie (Krom & Van Waes).

  • Kritieke grondstoffen moeten niet worden weggekaapt voor de neus van andere landen en generaties, maar minder worden verbruikt. Zet recycling en – waar mogelijk – substitutie centraal in de Nederlandse en Europese grondstoffenstrategie.

  • Maak het sluiten van de kringloop van fosfaat en andere nutriënten tot speerpunt van het (Europese) landbouw- en milieubeleid. Verander regels die recycling van nutriënten belemmeren (De Buck en De Ponti & Van Beek).

  • Verhoog de btw op voedsel, om verspilling tegen te gaan (Groothuis).

  • Ontmoedig vleesconsumptie.

  • Schrap de EU-afspraak om biobrandstof bij te mengen in benzine en diesel. De winst voor het klimaat is twijfelachtig en weegt niet op tegen het verlies van nutriënten.

  • Maak recycling rendabel door de belasting op het gebruik van natuurlijke hulpbronnen te verhogen en die op arbeid te verlagen (GroothuisDe Ponti & Van Beek) en door paal en perk te stellen aan het storten en verbranden van afval (Eickhout & Den Toom).

  • Voer statiegeld op elektronica in, zodat meer afgedankte apparaten retour komen en de metalen erin niet verloren gaan (Groothuis).

  • Scherp de Europese ecodesignrichtlijn aan om de levensduur van producten te verlengen, recycling en substitutie te bevorderen en vervuiling terug te dringen. Geef daarbij voorrang aan het terugdringen van het verbruik van de meest schaarse en giftige grondstoffen (Eickhout & Den Toom).

  • Voer een grondstoffenpaspoort in, zodat van elk product bekend is welke materialen het bevat en hoe ze teruggewonnen kunnen worden (Groothuis en Eickhout & Den Toom).

  • Voer een scherper klimaatbeleid, zodat duidelijker wordt hoeveel schaarse metalen nodig zijn voor de overgang naar een schone energievoorziening (Kleijn).

  • Investeer in onderzoek en ontwikkeling van duurzame innovaties (De Ponti & Van Beek), stimuleer cyclifiers die grondstoffen in de stedelijke omloop houden en geef ruimte aan de informele economie van delen en ruilen (Schouten).

  • Voer een Europese heffing in op de winning en import van mineralen waarvoor fysieke schaarste dreigt. Laat de opbrengst ten goede komen aan de armste (export)landen. Start een mondiale discussie over verhandelbare winningsquota (Beneder & Wouters).

  • Zet ontwikkelingslanden niet langer onder druk om exportbelastingen op grondstoffen af te schaffen.

  • Vergroot de inspanningen voor armoedebestrijding, economische diversificatie en goed bestuur in ontwikkelingslanden. Alleen als de grondstoffenvloek wordt omgezet in een grondstoffenzegen ontstaat er uitzicht op een lager tempo van grondstoffenwinning (Van der Heide & Sargentini).

  • Voer bindende Europese regels in voor ketentransparantie, opdat bedrijven geen grondstoffen meer gebruiken waarvan de winning bijdraagt aan conflicten, mensenrechtenschendingen en ernstige milieuschade (Van der Heide & Sargentini).

  • Experimenteer met een Duurzame Economische Zone buiten Europa, waar in overleg met lokale bestuurders aan de minimumeisen voor een sociaal, ecologisch en economisch verantwoord grondstoffengebruik wordt voldaan (Krom & Van Waes).

  • Verschaf heldere informatie over kritieke grondstoffen aan burgers en bedrijven die duurzame keuzes willen maken.

Bedrijven

  • Maak producten met een lange levensduur, die vrij zijn van giftige stoffen en volledig recyclebaar (Eickhout & den Toom).

  • Bied een laagdrempelige reparatieservice en stel consumenten in staat om producten zelf te repareren (Schouten).

  • Neem afgedankte producten terug en maak het gemakkelijk voor consumenten om ze te retourneren. Gebruik de materialen opnieuw.

  • Gebruik gerecyclede in plaats van maagdelijke grondstoffen. Werk daarbij samen met andere bedrijven: het afval van de een kan grondstof zijn voor de ander.

  • Geef producten een grondstoffenpaspoort.

  • Substitueer schaarse door minder schaarse en/of hernieuwbare grondstoffen.

  • Vervang producten door diensten: verkoop bijvoorbeeld geen lampen meer, maar lichturen.

  • Kijk bij de keuze van duurzame energietechnologieën niet alleen naar de kostprijs, maar ook naar de opschaalbaarheid: hoe schaars zijn de benodigde metalen? (Kleijn)

  • Wees zuinig met nutriënten in de landbouw, onder meer door bemesting op maat en goed bodembeheer (De Ponti & Van Beek).

  • Bereken de waarde die je bedrijf aan de natuur onttrekt (of toevoegt) met behulp van een organisatie zoals True Price. Rapporteer erover in je jaarverslag (Groothuis).

  • Vergewis je ervan dat de grondstoffen die je gebruikt niet gewonnen zijn ten koste van conflicten, mensenrechtenschendingen en ernstige milieuschade. Deel de informatie over de herkomst van grondstoffen met consumenten en met andere bedrijven in de productieketen.

Burgers

  • Eet minder vlees, om fosfaat, water én het klimaat te sparen (De Buck).

  • Verspil geen voedsel.

  • Koester je spullen en materialen. Repareer en knutsel. Benut de mogelijkheden van Repair Cafés, kringloopwinkels en leenplatforms als Peerby (Schouten).

  • Heb je die nieuwe smartphone of keuken echt nodig?

  • Wees ‘merkbewust’ bij nieuwe aankopen: gebruik websites zoals Rankabrand om merken te vergelijken op duurzaamheid.

  • Scheid je afval om recycling te vergemakkelijken.

  • Neem eigen initiatieven en werk samen met anderen om duurzaamheid te bevorderen.

 

Dit artikel staat in De Helling, herfst 2015: Grondstoffenpolitiek.

Onderzoeker en docent aan de Protestantse Theologische Universiteit. Oud-hoofdredacteur van tijdschrift de Helling.
Alle artikelen
Medewerker van Bureau de Helling.
Alle artikelen