Wat is voedsel ons waard?

Redactioneel

Foto: Emmy Andriesse, 1944.

Papa, vertel nog eens over de oorlog? Vertel nog eens hoe oma op haar fiets zonder banden dagenlang op pad ging om bij boeren haar sieraden te ruilen voor wat bonen en brood? En hoe jij als vijfjarige al rookte om de honger niet te voelen?”

Ik luisterde als kind met rode oortjes naar deze verhalen. Daardoor begreep ik beter waarom mijn vader het bezoek altijd nóg een bord opschepte en alles opat wat wij niet meer opkonden. Eten weggooien was taboe bij ons thuis. Mijn moeder schraapte de restjes van het papier om het pakje boter.

 

Deze verhalen en gewoontes hebben mij en mijn gedachtes over geschiedenis, mondiale politiek en recht en onrecht mede gevormd. En ik eet nog altijd mijn bord helemaal leeg. Mijn eerste werkstuk op de middelbare school ging over het mondiale voedselvraagstuk. Daarna at ik geen ketchup van Heinz meer, werd ik lid van Lekker Dier (inmiddels Wakker Dier) en begonnen de debatten over de vraag of je wel boodschappen moest doen bij supermarkten, die met de grote multinationals onder één hoedje speelden. Biologisch eten, kleinschalig en fairtrade leek de oplossing. Maar kunnen we op die manier wel de hele wereldbevolking voeden?, was steevast de tegenvraag.

 

Deze debatten woeden nog altijd, ze zijn zelfs actueler dan ooit, nu er een nieuwe beweging rond voedsel in de steden is opgekomen, grote bedrijven met kleine boeren vechten om grond en zaaigoed en de afstand tussen hen die het eten produceren en zij die het opeten, in Europa groter is dan ooit.

 

Voedsel is hip, maar wordt meestal benaderd vanuit het perspectief van de consument. Wat mag of moet je al dan niet eten, is vaak de vraag. Daarmee worden morele dilemma's rond voedsel bij consumenten gelegd, terwijl ze net zo goed bij producenten en distributeurs thuishoren.

 

In deze Helling stellen we de vraag hoe we de gehele wereld kunnen voeden zonder haar (en onszelf) daarbij te vernietigen. Daarbij kijken we naar het gehele voedselsysteem, met een accent op de productie. In de wetenschap heeft deze benadering inmiddels een naam: agro-ecologie. Met de introductie van deze benadering wil de Helling bijdragen aan het debat over voedsel en tegelijk oproepen tot meer politieke aandacht voor voedsel, maar dan vanuit een breed perspectief.

 

Om politici en beleidsmakers op weg te helpen hebben we alvast een lijst met aanbevelingen van de auteurs van dit nummer samengesteld. Velen van hen onderstrepen dat voedsel een cruciaal thema is, omdat het de vraag naar onze waarden op tafel legt. Voedsel is uitermate persoonlijk, én zeer politiek. Voor beide niveau's geldt de vraag: wat is voedsel ons waard?

Onderzoeker en docent aan de Protestantse Theologische Universiteit. Oud-hoofdredacteur van tijdschrift de Helling.
Alle artikelen