31 mrt 2015

Nieuwe Helling: De Linkse Toekomst

In dit nummer staat de vraag centraal hoe links weer aan kracht kan winnen. De Provinciale Statenverkiezingen hebben de urgentie van deze vraag (weer) aangetoond.  Bestel hier uw exemplaar.

Het zijn moeilijke tijden voor links. De wereld is veranderd, maar heeft links zich wel voldoende aangepast? Het nieuwe nummer van ons tijdschrift de Helling gaat over de toekomst van links en de mogelijkheden voor een linkse toekomst.

We zijn met zijn allen veel rijker geworden, maar hoe verdelen, beheren en waarderen we die welvaart? Vroeger was verheffing en emancipatie het kernwoord van links, nu groeit de afstand tussen bevolkingsgroepen. Vroeger trok onze planeet zich weinig van ons aan, nu hopen we dat wij ons soms wat meer van onze planeet aantrekken. Vroeger hadden we zuilen, nu een gemêleerde samenleving van (vermeende) individualisten. Weet links in dit veranderde land de weg nog? Er lijkt een links momentum door de economische crisis, met kritiek op de financiële wereld, nieuwe aandacht voor ongelijkheid en de noodzaak tot verduurzaming. Toch lijkt rechts het debat in Nederland te controleren.

Links moet nieuwe antwoorden geven, en misschien zelfs nieuwe vragen stellen. In deze speciale editie stelt de Helling samen met S&D, het blad van de Wiardi Beckmanstichting, alvast de vraag waar links nu en in de toekomst over moet gaan. Het is tijd om na te denken over een linkse agenda, een linkse strategie en een linkse beweging.

Zelfvertrouwen

Deze editie laat auteurs aan het woord die elk een eigen kritische visie hebben op de manier waarop links zich nu profileert. De Helling opent met verschillende strategische betogen. Rens van Tilburg buigt zich over de vraag wat links nog kan betekenen nu de basisbehoeften in de samenleving verzadigd zijn. Is meer altijd beter? En is groeiende ongelijkheid een noodzakelijk bijeffect? Van Tilburg benadrukt dat innovatie en welvaart in het verleden juist tot stand zijn gekomen toen links de scepter zwaaide. Toch voeren linkse politici vandaag de dag een rechts economisch beleid, waarin groei het doel is en de markt de methode. Dit is onterecht en zelfs gevaarlijk: links moet haar zelfvertrouwen hervinden en niet voor vrije markt, maar voor vrijheid strijden. Ze moet een consistente, geloofwaardige en vooral ook eigen koers varen.
Die roep naar zelfvertrouwen klinkt ook bij Merijn Oudenampsen en Dylan van Rijsbergen. Ook zij signaleren een gijzeling van links door het rechtse discours. Ze presenteren daarom zes punten van vernieuwing voor links, zes punten waarop links nog kan leren van partijen als Syriza en Podemos. Links moet haar chronische verlegenheid opzij zetten. Ze moet weer staan voor maatschappijverandering, waarbij ze zichzelf, niet het midden, als uitgangspunt neemt en tegenstanders niet schuwt. Links moet hierbij sectorale sentimenten zien te verzoenen: hoog- en laagopgeleiden, de rode en de groene agenda, het nationalisme en internationalisme. De strijd voor emancipatie – zowel seksuele, sociaaleconomische als culturele – kan hierbij centraal staan.
Een hele andere toekomstvisie komt van Jasper Blom, die stelt dat de toekomst van links groen is. Het ecologisme, waarin het perspectief ligt op de mens in verbondenheid met de natuur, is volgens hem een aantrekkelijke, maar ook noodzakelijke sleutel naar de toekomst. Vanuit het uitgangspunt dat de mens onderdeel is van een breder ecosysteem, richt deze stroming zich op bloei en ontplooiing. Hier staan diversiteit en solidariteit van onderop centraal in de progressieve agenda voor links.

De linkse agenda

Daarnaast leest u in de Helling over de toekomst van links op meer specifieke terreinen. Zonder volledig te willen zijn, worden een aantal thema's uitgelicht. Zo schrijft Femke Roosma over de verzorgingsstaat en Bart Top over vrijheid van meningsuiting. Josje den Ridder bekijkt, vanuit een hele andere invalshoek, welke vorm van partijorganisatie een linkse partij het beste past. Ook wordt aandacht besteed aan de toekomst van links in Europa, met een stuk van Giorgos Katsambekis over Syriza. Om te benadrukken dat het gesprek tussen de Europese landen niet alleen over financiële maatregelen gaat, maar ook over culturele uitwisseling, komen in deze editie alle beeldbijdragen bovendien van Griekse maatschappijkritische kunstenaars.

Tot slot is er in deze Helling veel aandacht voor boeken, over de linkse toekomst of uit het linkse verleden. Leo Platvoet recenseert het nieuwste boek van Naomi Klein, No Time, en trekt daaruit conclusies voor linkse politiek. Sylvester Hoogmoed duikt in de boekenkast van zijn grootouders, om grip te krijgen op 'het linkse gevoel'. Ook kunt u een interview lezen met Leo Molenaar, wiens biografie van politicus Marcus Bakker recentelijk verschenen is.

Wat moet er de komende jaren bovenaan de linkse agenda staan? Hoe kan links het heft weer in handen nemen? Lees het in de nieuwe editie van de Helling. Kijk hier voor de inhoudsopgave en om het nummer te bestellen.

 

Onderzoeker en docent aan de Protestantse Theologische Universiteit. Oud-hoofdredacteur van tijdschrift de Helling.
Alle artikelen
Voormalig stagiair bij Bureau de Helling.
Alle artikelen

Reacties

Wat mij keer op keer frappeert, is hoezeer de oppositie het economische debat laat liggen. De kiezer zegt in enquetes, dat deze de economie een hoofdzorg vindt. Ik schrijf momenteel een boek over een theorie die ik ontwikkel inzake (vermeende) agency. Politiek gezien, zijn er aanwijzingen dat een rechtse politiek m i n d e r gunstig is voor de ontwikkeling van de economie; dat ongelijkheid m i n d e r gunstig is voor de economie. Hameren op idealen is inhoudelijk belangrijk. Maar antwoorden op de vraag van de kiezer is belangrijker om resultaten te boeken.

De kiezer moet af van de misvatting dat er qua economische agency, geen alternatief is voor VVD en kompanen. Links, groen en andere tinten in de oppositie kunnen gebruik maken van feit en onderzoek om Ruttes verhaal - wij trekken Nederland uit de recessie als geen ander - keihard te weerleggen. Maar men doet het niet. Meer ontvangen, minder zenden, dat is de boodschap - in communicatietaal.

Hallo Astrid,
Ik ben zeer benieuwd naar je boek. Het lijkt mij zeer nuttig en noodzakelijk dat er vanuit de GroenLinks hoek serieus gekeken wordt naar het onderwerp economie. Als er tot nu toe iemand van links iets zei of schreef over economie dan liep dat meestal niet goed af.

Ik heb nog wel een tip, als je ergens van overtuigt bent dan moet je niet de stelling zo formuleren dat er "politiek gezien aanwijzingen zijn dat"....enz enz. Daar blijkt geen grote overtuiging uit. Het is zo of het is niet zo en dit en dit zijn mijn argumenten.

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Momenteel ben ik verwikkeld in de discussie over TTIP en aanverwante verdragen (of dictaten), die door de FNV in samenwerking met veel organisaties wordt gehouden. Wat mij opvalt in die discussies is het totaal gebrek aan inzicht in de feitelijke machtsverhoudingen, de illusie dat we nog in een democratie leven (het is een lobbycratie) en dat de rechtstaat nog zou kunnen functioneren als wij ons die dictaten laten opleggen. Laten wij dus eerst eens gaan vechten om nog een beetje democratie en rechtstaat te behouden. Verder zijn wij niet meer 'rijk' maar slaat de verpaupering razend snel toe. In de VS 'leven' al 50 miljoen mensen onder de armoedegrens en moeten 100 miljoen mensen sappelen omdat ze in de schulden zitten. Hier in Europa komt dat ook snel naderbij als politici niets beters weten te doen dan de dictaten van de financiële markten uit te voeren. Bij Griekenland begint de armoede-epidemie en de rest zal spoedig volgen. Houdt op met dromen en wordt wakker!
In het kader van de werkgroep TTIP heb ik een aantal voorlopige analyses liggen, die er niet om liegen, maar die wel proberen een uitweg uit deze anarchistische economische bende te vinden. Provisorisch; het laatste wat we kunnen gebruiken is een ideologie met een blauwdruk.

Reactie toevoegen