Thijs de la Court twittert en blogt over de Rio+20 conferentie.

Rio+20, een overweldigende hoeveelheid informatie en debat komt vrij onder de zwoele lucht van Rio de Janeiro, de stad die twintig jaar geleden in een bijna even grote bijeenkomst de Agenda voor de 21ste Eeuw leverde. Zo dik als het telefoonboek van New York, met een stevige opdracht voor lokale gemeenschappen en gemeentes; de Lokale Agenda 21. Toen als milieu- en derde werelddeskundige- en activist was ik in Nederland betrokken bij het kritisch vertalen en verklaren van het Brundlandrapport dat de basis voor Agenda 21 legde. Nu ben ik als wethouder afgevaardigd door de VNG en VNG International voor een tiendaagse onderdompeling in de grootste milieu en ontwikkelingsconferentie ooit. Met de opdracht inspiratie op te halen en over te brengen, naar mijn collega's, naar de millennium -en fairtrade gemeenten. Twitterend met de hashtag #InspiRio, webloggend op mijn site, netwerkend in de maalstroom van de 50.000 tot 75.000 deelnemers en 600 parallelsessies.

Conflict Noord/Zuid

De voorbereidingen voor deze Rio+20 conferentie waren heftig. Tientallen sessies van ambtenaren en bestuurders zorgden voor een tekst waarvan weken voor de conferentie nog over geen 20% een akkoord bleek te zijn. De thematiek centreert zich op het 'vergroenen van de economie' en het 'bouwen van instituties om dit te waarborgen'. Maar onder deze breedvoerige termen speelt een machtsstrijd tussen de geïndustrialiseerde landen, de landen met snelle groei (Brazilië, India, China) en arme landen. De rijke landen gebruikten, historisch gezien, zo ontzettend veel grondstoffen en milieuruimte dat er voor de derde wereld weinig over is gebleven om op klassieke wijze nog groei in te zetten. De derde wereld wil financiële ruimte om de beweging naar een duurzame samenleving te maken. Het gaat daarbij om heel veel geld, maar ook om de erkenning dat het rijke noorden werkelijk een milieuschuld heeft, dus schatplichtig is. Lang niet iedereen in de VS of Europa ziet dit zitten, zeker nu juist daar economieën zware klappen krijgen. De regeringen houden elkaar in de houdgreep, met als meest waarschijnlijke uitkomst dat ze, heel diplomatiek, een overeenkomst bereiken dat ze het niet eens zijn. Dat is erg, want daardoor bewegen de nationale overheden te langzaam op een uitdaging die om grote snelheid en draagkracht vraagt.

Lokaal initiatief

De andere kant van deze medaille is ook in Rio aanwezig, dezer dagen. Tienduizenden mensen vanuit zeer diverse achtergrond; milieu- en ontwikkelingsdeskundigen, boerenorganisaties, vakbewegingen, indianen, lokale milieugroepen, bedrijven en lokale overheden komen samen. Je kan ze vinden in de vele parallelsessies vlak naast de officiële VN vergadering, maar ook daarbuiten in grote en inspirerende bijeenkomsten. Zo organiseert de wereldorganisatie van gemeenten, de UCLG, de 'Urban Summit' en is de International Council for Local Environmental Initiatives dagen lang aanwezig met presentaties wat gemeenten op het vlak van duurzaamheid presteren. Zo vinden we honderden milieu- en derde wereldgroepen en deskundigen terug in de Fair Ideas conferentie op de Universiteit van Rio en zien we tientallen bijeenkomsten over specialistischer thema's als biobased economy en duurzaam inkopen.

Kracht van onderen op

Al eerder werd, ook in de Nederlandse pers, gezien dat waar nationale overheden lijken te falen, het lokaal initiatief de gaten vult. Verreweg het grootste deel van de Nederlandse gemeenten heeft het thema duurzaamheid in haar collegeprogramma staan en zoekt in de beperkte financiële ruimte naar innovatie en verbreding. De oproep van het Milieu Plan Bureau voor een 'Energieke Samenleving' en het recente rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regering over goed burgerschap en de doe-democratie laten het zien: de lokale samenleving, gemeenten met bedrijven en maatschappelijk middenveld bouwen door aan die duurzame samenleving. Ook als nationale overheden, Europa en de VN falen. Niet alleen om de nood van de wereld, maar vooral omdat een duurzame economie de sociale cohesie, werkgelegenheid en een gezonde omgeving biedt die we zoeken. Het 'Zuiden', het maatschappelijk middenveld in de Derde Wereld, loopt daarbij voorop. Ondanks het geldtekort en de kwetsbare overheden, is er ruimte voor breed gedragen inzet voor een gezond milieu, een sterke gemeenschap en een duurzame economie. Nu, in Rio, is in die maalstroom van lokale initiatieven en kennis inspiratie te vinden waarmee we in Nederland, lokaal, vorm kunnen geven aan die Agenda voor de 21ste eeuw.

Woorden van betekenis

Toch zullen de lokale gemeenschappen en hun samenwerkingsverbanden als UCLG en ICLEI, de nationale en internationale overheden niet met rust laten. Want net zo als lokale overheden vooral aan de lat staan om voorwaarden te creëren voor duurzame ontwikkeling, zo zullen de nationale en internationale overheden dat ook moeten doen. Dan is 'Greening the Economy' ook een opdracht, concreet in de structuur van belastingen, steun aan innovatie, het duurzaam inkopen en het eigen gedrag. De laatste drie dagen, als regeringsleiders zich verzamelen in Rio, zal die roep heel stevig klinken. Met een echo die overal te horen zal zijn, ook als we weer veilig en wel in Nederland zijn geland. Ook dat is inspiratie uit Rio.