Al sinds ik Galeano's Open aderen van Latijns Amerika las, was ik ervan overtuigd dat vrijwel alle structuren, fysiek, juridisch en organisatorisch in dienst van marktmonopolies worden omgevormd. Via de aderen van je land, zoals wegen en rivieren, stromen grondstof en kennis weg ten dienste van een kleine elite, de periferie arm achterlatend.

Die associatie heb ik ook als ik naar koperleidingen en geldstromen kijk: de jaarlijkse rekening voor vieze en inefficiënt geleverde stroom (netverliezen) betalen we met z'n allen aan bedrijven die ver weg zijn en die nauwelijks een bijdrage leveren aan onze economie, behalve dan in de abstracte en ideologisch gevulde termen van bruto nationaal product. De rekening die burgers en bedrijven in mijn Lochemse gemeenschap jaarlijkse voor energie en gas betalen beloopt al snel in de 15 à 20 miljoen. En dat voor 13.000 huishoudens en 14.000 banen!

Stel, we produceren het grootste deel van die energie lokaal en duurzaam. Dan zou die 15 à 20 miljoen in Lochem blijven. Eerste analyses laten zien dat dit kan. Genoeg wind en zon, economisch rendabel. Kost wel wat jaren afschrijving, maar over 10 jaar zijn we spekkoper. We zijn ermee bezig, met een lokale coöperatieve energievereniging LochemEnergie. Er komen zonnecentrales, windmolens, waterkracht en biomassacentrales. En opbrengsten worden in de samenleving teruggebracht, voor nieuwe investeringen. In energiebesparing, dorpshuizen, speelplekken en nieuwe energie. Bijna utopisch klinkt dit, maar het kan waar zijn. Toch een beetje maakbaar, die samenleving.

Gevestigde Belangen

Het Rijk lijkt hier een stokje voor te steken. Natuurlijk, want Galeano voorspelde die rol al in zijn boek. Gevestigde belangen hebben geen interesse is lokaal duurzaam, die willen koperleidingen die voor geldstromen naar buiten zorgen, in een gecentraliseerde structuur, zodat hun aandeelhouders bediend worden. Onze hele wetgeving is hierop gebouwd. Regelgeving rond het belastingstelsel zorgt voor dat lokaal opgewekte energie, op een schoolgebouw, een voormalige afvalstort of elders, zo duur wordt dat er onvoldoende rendement over blijft. Een uitzondering voor coöperatieve energieverenigingen moet keihard bevochten worden. Zet energiebelasting op nul voor coöperatieve zelflevering ontmoet enorme weerstand van het systeem.
Dat is niet zo gek. Wrijving geeft glans en als je echt weerstand ontmoet, dan raak je misschien wel de goede en gevoelige snaar. Tijd om door te duwen dus, samen met lokale bestuurders en al die maatschappelijke initiatieven. Om een financieel lek in onze lokale economie te dichten en duurzame energie lokaal sterk te maken. Een leuke klus waarmee een bundeling van krachten echt mogelijk is.