11 jun 2013

Pompen of verzuipen

En de trein, die dendert voort. Nee, niet de Fyra natuurlijk. Ik bedoel de trein van de vooruitgang. 

Terwijl iedereen deze week bezig was met het debacle van die mislukte snelle verbinding, werd er intussen, in een vrijwel lege Tweede Kamer, een belangrijke wissel overgehaald. Het ging over de ambtenaren die weigeren homo's en lesbo's te trouwen. Dat moet maar eens afgelopen zijn, vindt de meerderheid nu. Tot mijn eigen verbazing, misschien wel ontzetting, was ik het voor het eerst van mijn leven eens met de steile broeders van SGP en ChristenUnie. Ik sta deze keer niet aan de kant van de vooruitgang, ik hang aan de noodrem. Een vreemde gewaarwording voor iemand van de linkse kerk....

Toen het huwelijk in 2001 werd opengesteld voor mensen van hetzelfde geslacht, werd er ruimte geboden aan de gewetensbezwaren van sommige ambtenaren. Want, aldus staatssecretaris Job Cohen destijds, het gaat erom dat iedereen in elke gemeente kan trouwen, niet om die ene ambtenaar. Femke Halsema van GroenLinks stelde zelfs dat tolerantie voor de ene minderheidsgroep, namelijk trouwlustige homoseksuelen, verlangt dat diezelfde tolerantie geldt voor een andere minderheidsgroep, de weigerambtenaren. We moeten ruimhartig omgaan met verschillen, aldus Halsema. Haar partij denkt er inmiddels anders over. Toen waren we nog pragmatisch, stelde Linda Voortman tijdens het debat deze week, omdat we dachten dat de weigerambtenaar vanzelf wel zou verdwijnen. Maar nu blijkt dat hij ook tien jaar later nog steeds last heeft van zijn geweten, wordt het tijd voor zwaarder geschut: ook de individuele ambtenaar moet de wet uitvoeren. Praktische oplossingen, die nog steeds mogelijk zijn, worden ingeruild voor een hardere toon. Laat die ambtenaar zijn geweten maar in zijn eigen tijd koesteren, vond ook Vera Bergkamp van D66. “We zijn nu wel twaalf jaar verder”, zei ze met de stelligheid van iemand die weet dat de tijd aan haar kant staat.

Inderdaad, er is veel veranderd. In 2001 waren we nog niet gewend aan woorden als kopvodden, was multiculturele samenleving nog geen vies woord; ritueel slachten mocht nog en niemand deed moeilijk over het besnijden van jongetjes. Orthodoxe gelovigen werden nog niet verward met fundamentalisten en terroristen. Tolerantie betekende nog: ruimte laten aan mensen wiens opvattingen je verafschuwt. Maar nu is het 2013 en betekent tolerantie vooral: tolerantie eisen van de ander zonder iets terug te geven. Voor minderheden wordt het pompen of verzuipen. Het seculiere waterpeil is hoog en overstroomt bijkans het hele land. De dijken houden het niet langer. De vooruitgang kun je immers niet tegenhouden. Die is aan de kant van de overwinnaars, zoals het altijd al is geweest.

Deze column werd op 9 juni uitgezonden bij De Andere Wereld op de IKON. U kunt deze hier beluisteren.

Onderzoeker en docent aan de Protestantse Theologische Universiteit. Oud-hoofdredacteur van tijdschrift de Helling.
Alle artikelen

Reactie toevoegen