Wanneer voel ik mij Drent, Nederlander, wetenschapper, man? Er vallen meer tweeslachtige vragen te stellen dan die omtrent mijn Europese gevoel.

Politieke volwassenwording

Ik ben geboren in het Zuid Hollandse en rond mijn vierentwintigste naar Noord Nederland verhuisd. Ik kom uit een gezin met meisjes en jongens en heb na een lerarenopleiding ook nog een academische studie voltooid. Wat maakt ons tot mens? Dat is voor mij de elementaire vraag. Of ik mij Europeaan voel is voor mij een afgeleide vraag. Rond mijn vijftiende levensjaar hoorde ik van een actie waarbij mensen zich konden laten registreren als wereldburger. Die actie kwam mij zinnig voor en ik schreef een brief naar Parijs. Per omgaande ontving ik mijn bewijs van wereldburgerschap.
Rond mijn achttiende nam ik deel aan een oecumenisch werkkamp in Berlijn. Het was zomer 1962, één jaar na de tweedeling in West-en Oostduitsland. Dat kamp en de terugkeer naar Berlijn in erop volgende vakanties heb ik ervaren als mijn politieke volwassenwording. Ik besefte dat ik - per definitie, zoals ook anderen- beschermd was opgevoed. In een gezin met bepaalde kenmerken van (klein)burgerlijkheid.
Andere werkelijkheden en waarden kwamen op mijn pad en politiek en maatschappelijk moest ik keuzes leren maken. Het was de tijd van de Koude Oorlog. Vanuit de waarden van het gezin waarin ik groot werd besloot ik de oproep tot militaire dienst te aanvaarden. Vanaf de eerste dag in militaire dienst wist ik dat het systeem niet het mijne was en dat ik daar geen deel van kon uitmaken. Na een proces van maanden besloot ik een beroep te doen op de Wet Gewetensbezwaren. Ik deed vervangende dienst in een kamp voor Bijzondere jeugdzorg. Ik voelde mij aangesproken tot enkele organisaties binnen de vredesbeweging, oriënteerde mij verder op aspecten van wereldburgerschap.
Bij mijn verhuizing naar Noord Nederland en mijn huwelijk met een vrouw uit het Friese kwamen vragen inzake het gevoel van anderen omtrent hun Friese of Groningse roots pregnant bij mij binnen. In mijn ogen sluit de ene identeit de andere niet geheel uit. Primair voel ik mij mens en zal mij als zodanig moeten afvragen wat mij onderscheid van dier en plant en wat bijvoorbeeld dierenrechten zijn. Soortgelijk voel ik mij primair wereldburger, niet zo specifiek Nederlander, alhoewel ik mij terdege ervan bewust ben dat ik hier leef en een Nederlands paspoort heb. Vervolgens voel ik mij wel een Europeaan. Dat berust op een pragmatische indeling. Ik heb het voorrecht gekend om een aantal conferenties te mogen bijwonen met deelnemers uit vele streken van de wereld. Wat een prachtige mensen heb ik ontmoet, wat een vitaliteit.

Europeaan

Op die momenten heb ik ook moeten vaststellen dat ik bepaalde kenmerken vertoon, die iets over mijn regionale afkomst zeggen. Die moet ik accepteren. Ik ben die mens, daar en daar geboren en getogen.
In de loop van mijn leven heb ik wel wat reizen mogen maken, vooral in Europese landen. Ik ben niet iemand die gemakkelijk het vliegtuig neemt en van her naar der reist. Ik leef vanuit het gevoel, dat een mens zichzelf meeneemt en niet zo gemakkelijk elders een ander mens is. De waarde van veel reizen wordt mijn inziens overschat. Het lijkt op wereldverkenning, maar het tegendeel kan eveneens het geval zijn. Men neemt alleen 'de eigen wereld' mee naar die andere plek.
Samengevat: ik voel mij een Europees burger om pragmatische redenen. Dan valt er 'intern en extern' te overleggen: met burgers van Europa en van andere werelddelen. Met dit Europese gevoel wordt de wereld voor mij een beetje beter 'behapbaar', komen rechtvaardigheid en vrede iets dichter bij. In mijn inschatting gaat het dan niet om specifieke (historische) waarden, die wij als burgers delen. Dan kunnen evengoed andere verbanden gelegd worden, bijvoorbeeld die tussen landen die veel handel met elkaar drijven. Europa helpt ons in mijn ogen om een stap verder te komen in een wereld, die zo vaak blijk geeft van (klein)burgerlijkheid en/of nationalisme. In dit opzicht accepteer ik dus ook van harte de term multiculturele samenleving, hierbij beseffend dat die term ook kan slaan op de provincie Drenthe, waar ik nu woon.