De Ander

Redactioneel

© MAXWAN

Een van ons (Rens van Tilburg) las Sapiens, een korte historie van de mensheid van Yuval Noah Harari reizend door de uitgestrekte vlaktes van Australië. Een land dat de oorspronkelijke bewoners, de Aborigines, in tal van musea eert vanwege hun nauwe verwevenheid met de natuur. 

Tienduizenden jaren wisten ze te overleven in barre hitte en droogte, zonder airco, auto of vliegennetje. De Aborigines hebben het nu veel moeilijker, in de stenen stedelijke woestenij met zijn vele verlokkingen voor de dorstige mens. Harari sloopt het beeld van de aboriginal als natuurbeschermer. Vijftigduizend jaar geleden arriveerde deze eerste Homo sapiens in Australië. Toen nog het domein van wombatten van 3000 kilo en kippen van 150 kilo. Luttele duizenden jaren later sloot het laatste lid van deze Australische megafauna de ogen.

De ander (Socrates Schouten) las Silent spring, de klassieker (1962) van Rachel Carson die de massale diersterfte als gevolg van het gebruik van insect-dodende middelen dramatisch in beeld bracht. Carsons priemende vinger wijst naar de staat, die zij ontmaskert als een soort autoritair-industrieel complex. Een lachje kon niet worden onderdrukt wanneer Carson een Nederlandse wetenschapper citeert: ‘we are walking in nature like an elephant in the china cabinet.’ Ook Ton Lemaire, die in deze Helling aan het woord komt, ontkomt niet aan deze metafoor als hij de urgentie aangeeft waarmee de mens een nieuwe ethiek behoeft die ook het dierenrijk omvat.

Zo veel mensen, zo veel culturen. Slimmer en vooral sensitiever moeten we worden, als het aan de auteurs in deze Helling ligt. Openstaan voor de Ander. Jezelf niet het centrum van de wereld wanen. En dus ook: de decentralisering omarmen.

Onvermijdelijk is de discussie of het kapitalisme ons slimmer maakt of dom houdt. Biedt de economische vooruitgang niet toch ook ruimte voor een morele progressie; de mogelijkheid om naast en met elkaar te bestaan? Bureau Maxwan (landschapsarchitecten) gooit de steen in de vijver (zie illustratie). Als de ‘slimme’ auto zichzelf uit het stadsbeeld kan verwijderen, waarom dan geen dieren op de Weena?

Wij zijn onder de indruk. Wat een gebaar om zo de Ander uit te nodigen in het centrum van je bestaan. Dat het dier hier misschien helemaal geen zin in heeft, is een andere vraag. Of verlangen wij ook van hond, paard en prieelvogel een ‘humanimalistisch’ burgerschap?

Met deze vragen – over mens, dier, stad en zee – vieren wij het 30-jarig bestaan van dit blad. Hulde aan drie voormalige hoofdredacteuren die het blad gemaakt hebben tot wat het is!

Bekijk en bestel hier het jubileumnummer 

Bekijk hier het programma van het jubileumsymposium '30 jaar de Helling' en meld je aan!

Projectleider Commons Lab bij Waag en redacteur van tijdschrift de Helling.
Alle artikelen
Econoom. Directeur van het Sustainable Finance Lab. Redacteur van de Helling.
Alle artikelen