17 apr 2015

Het systeem uitdagen

Er is een radicalere koers nodig om klimaatverandering tegen te gaan. Een linkse hervormingsstrategie die groene bottom-up initiatieven helpt is daar het begin van.

De groene beweging is van begin af aan gevoelig geweest voor het morele imperatief: “verbeter de wereld, begin bij jezelf.” Consuminderen, de auto laten staan, zo min mogelijk vliegreizen maken, je huis isoleren, zonnepanelen op het dak laten leggen, biologische producten kopen, geen vlees eten, dieren beschermen en dit alles samengevat in een pleidooi voor kleinschaligheid en verkleining van de ‘ecologische voetafdruk’. De Vlaamse groene partij heette vroeger Agalev, wat stond voor “Anders gaan leven”. Die gevoeligheid voor veranderen van onderop heeft ook een praktische inslag. We zetten liever kleine stapjes dan dat we met grote verhalen en lege handen langs de kant blijven staan. Aanpakken is beter dan stilzitten en klagen.

Maar zo’n veertig jaar na de geboorte van de groene beweging begint het steeds duidelijker te worden dat de optelsom van individuele initiatieven en kleine stapjes de aarde niet gaat redden. Er zit een systeem achter de vervuiling, de klimaatverandering en de aantasting van de biodiversiteit. En dat vraagt sommigen zouden zeggen schreeuwt — om ingrijpende hervormingen die de inspanningen van goedwillende individuele burgers effectief maken.

 

De koers van links

In het themanummer van De Helling over de Linkse Toekomst formuleren Merijn Oudenampsen en Dylan van Rijsbergen zes voorwaarden voor linkse vernieuwing. Een van die voorwaarden gaat over de noodzaak van strategische hervormingen. Rechtse partijen richten zich volgens Oudenampsen en van Rijsbergen al lang op strategische hervormingen. Daaraan danken we alle ombuigingen in neoliberale richting van de afgelopen decennia, het opengooien van de wereld voor de multinationals, de privatisering, de ingekrompen overheid en de toenemende sociale ongelijkheid. Maar ook de klimaatverandering die het gevolg is van de almaar stijgende CO2 uitstoot.

Daartegenover heeft gematigd links tot nu toe weinig anders gezet dan pogingen tot verzachting van de koers die door rechtse regeringen is ingezet. Het antwoord van Blair op Thatcher was geen verandering van richting, maar verandering van de koers van de Britse sociaaldemocratie. Kok en Bos deden het hem na, om over Samsom maar te zwijgen. Links, in elk geval de sociaaldemocratie, volgt het neoliberalisme schoorvoetend, soms tegenspartelend, maar altijd zonder een alternatief perspectief te bieden. En juist dat hebben we nodig om het systeem uit te kunnen dagen.

Mijn stelling is dat een linkse hervormingsstrategie die bottom-up initiatieven helpt om het systeem uit te dagen begint bij een goede analyse van wat er aan de hand is. En daarvoor kan het nieuwste boek van Naomi Klein, No time, dienen. Klein laat zien hoe de mondialisering van de economie bijdraagt aan de klimaatverandering. De enorme toename van de productie en vooral van de mobiliteit van mensen en van producten vraagt om steeds meer brandstoffen. Op de eerste plaats natuurlijk de reeds beschikbare, eenvoudig te winnen fossiele brandstoffen. Ook bij de energievoorziening gelden de kapitalistische wetmatigheden: zo goedkoop mogelijk olie en gas uit de grond halen.

Het is de achtergrond van de uitbuiting van de veiligheid en gezondheid van Nigerianen door Shell, maar ook van het onttrekken van landbouwgronden van Indonesiërs en Latijns-Amerikanen voor biobrandstoffen, het ontregelen van Indiaanse gemeenschappen in Canada en de VS voor de winning van teerzandolie en schaliegas en het transport daarvan via kilometerslange pijpleidingen. En ook dichter bij huis: van het jarenlang negeren van de veiligheid van Groningers die boven de Nederlandse aardgasbel wonen.

Als gevolg stijgt de CO2-uitstoot van fabrieken en voertuigen tot ongekende hoogte zodat de aarde opwarmt, de zeespiegel stijgt en het klimaat verandert. Extreme weersomstandigheden zorgen voor zowel grote droogteperiodes als voor wateroverlast. Mensen worden van huis en haard verdreven. De migratiestromen zijn niet te stoppen. Het verhaal van Klein leest als een verdiepend achtergrondprogramma bij al het wereldnieuws van de laatste twee à drie decennia. Ze laat de samenhang ervan zien: “Naar het blijkt gaan uitbuiting van de arbeiders en uitbuiting van de planeet hand in hand.”

 

Alternatieven

Aan de hand van een dergelijke analyse kunnen we de ijkpunten formuleren waaraan maatregelen moeten voldoen om daadwerkelijke hervormingen te realiseren. Uitbuiting komt voort uit het najagen van private belangen op de korte termijn. Daartegenover zetten we de zorg voor de lange termijn (de wereld van onze kleinkinderen) en het publieke belang. De mondiale concurrentiestrijd leidt tot uitdijende multinationals als supermachten die, al onderling concurrerende, nationale overheden eenvoudig kunnen passeren. Dat vraagt om een effectieve en democratische tegenmacht op internationaal niveau. Tegenmacht ontwikkelen tegen de krachten die de uitbuiting nu mogelijk maken, daar ligt volgens mij de kern van een linkse hervormingsstrategie.

Om het concreet te maken twee voorbeelden. Het plan van Bas Eickhout voor een windmolenpark op de Noordzee vind ik strategisch goed gekozen. Het kan de hindermacht van nationale staten op het gebied van energievoorziening overwinnen, het maakt het moeilijker voor monopolisten (bedrijven of staten) om landen tegen elkaar uit te spelen, en burgers krijgen meer macht. Mits het een publiek netwerk wordt natuurlijk. Maar ook kleinschalige, lokale energiecoöperaties die zelf zonne- of windenergie produceren staan haaks op het huidige systeem waarin multinationals en overheidsbureaucratieën top-down de energievoorziening beheersen. IJkpunten voor een nieuw systeem zijn, uiteraard naast het afzien van fossiele brandstoffen, het publieke karakter, zeggenschap van de gebruikers (zo min mogelijk complexe structuren), en het ondergeschikt maken van korte termijn ondernemers- en beleggersbelangen.

Ook de arbeidersbeweging is bottom-up begonnen. Niet in de laatste plaats met coöperaties. Leidraad is altijd geweest het ontnemen van macht aan de elite van kapitalisten en het zorgen voor meer gelijkheid en meer zeggenschap van allen. In deze traditie zijn nog steeds de belangrijkste uitdagingen voor het systeem te vinden.

 

Lid van de Europawerkgroep van GroenLinks. Blogger.
Alle artikelen

Reacties

Goede analyse; we hebben inderdaad ook structurele verandering nodig om klimaatverandering aan te pakken.
Links en liberaal 'links' hebben te lang geloofd dat bewustwording aan bewuste consumenten en vrijwillige afspraken door het bedrijfsleven, voldoende zijn om sociale- en milieuproblemen aan te pakken.

Toevallig is er vandaag een artikel hierover van me verschenen op de website van Down to Earth Magazine.
Ik ga hierin verder in op de mondiale concurrentiestrijd die ook in dit artikel genoemd wordt, en op TTIP in het bijzonder. Zie voor dit artikel: https://downtoearthmagazine.nl/ttip-maakt-een-effectief-klimaatakkoord-o...

NB: Nog niet genoemd in dit artikel is een Europabreed
gedragen alternatief, the Alternative Trade Mandate (ATM), dat een aanzet geeft voor deze structurele verandering.
Een aantal eisen hieruit is ondertekend door tientallen Europarlementariërs, waaronder van de Groenen.

Zie www.alternativetrademandate.org en de Nederlandse tekst: http://www.alternativetrademandate.org/wp-content/uploads/2014/02/Time_f....

Tenslotte een voorstel om werkelijk alle milieu-, sociale- en dierenwelzijnskosten in de consumentenprijs te internaliseren (dat ook liberalen zeggen te willen), dan kan dat door volgende maatregelen:
- Europese importheffingen op alle producten waarvoor alternatieven in de EU geproduceerd kunnen worden(om oneerlijke concurrentie te voorkomen);
- hogere ecotaksen op fossiele brandstoffen en vervuiling
(incl. lagere lasten op arbeid);
- hogere maatschappelijke eisen aan het bedrijfsleven (alleen mogelijk door genoemde importheffing);
- marktregulering met name in de landbouw om productie en consumptie in balans te brengen.
Dit alles leidt ook tot kostendekkende prijzen aan producenten, waardoor ze aan alle hogere maatschappelijke eisen kunnen voldoen.

Hopelijk kunnen we dit jaar werken aan een gezamenlijke TTIP-klimaatcampagne, en tegelijk een fundamentele discussie over vrijhandel mogelijk maken.

Reacties zijn welkom: guusgeurts@yahoo.com

Guus Geurts

Auteur Wereldvoedsel - Pleidooi voor een rechtvaardige en ecologische voedselvoorziening
Meegewerkt aan ATM op gebied van voedsel en grondstoffen.

Het vernieuwende antwoord op de toekomst moet je zoeken in twee speerpunten. Tegengaan van overbevolking en brede inzet van alle vormen van duurzame energie en met name kernenergie.

Weg van de dogma's en weg van de angst. Een nieuwe feitelijke kijk op de werkelijke problemen en het lef om te kiezen voor de moeilijke weg. Links heeft zich vastgezet in mantra's die het zichzelf onmogelijk heeft gemaakt om zich los te maken van de enge tunnelvisie. Daarmee is het milieu en onze energie onafhankelijkheid ernstig geschaad.

De analyse van Jos van Dijk staat bol van de karikaturen. Zo zou Shell Nigerianen uitbuiten. Ernstige beschuldigingen zonder dat met de moeite neemt om de feiten te bestuderen of met bewijzen te komen. Kernenergie onbespreekbaar maken terwijl Fukushima heeft aangetoond dat de angstscenario's van links niet zijn uitgekomen.

De teleurstelling van links op het beleid van linkse regeringsleiders is begrijpelijk. Geconfronteerd met de feiten en gesteld voor de werkelijkheid blijft er van de linkse idealen weinig over.

De linkse leiders die wel trouw bleven aan de linkse dogma's richten hun economie en welvaart ten gronde zoals Venezuela, Tanzania, Cuba en Griekenland hebben aangetoond. Linkse dogma's zijn natte dromen van wereldvreemde volksmenners die hun eigen ego en onkunde niet ter discussie willen en kunnen stellen. De wereldgeschiedenis kent geen enkel links succesverhaal. In alle gevallen moest men terugvallen op repressie, onderdrukking en terreur.

Men kan zich domweg niet voorstellen dat burgers vrij willen zijn en hun eigen keuzes willen maken. Men claimt het morele gelijk zonder met eigen falen rekening te houden. Iedereen moet hetzelfde denken en doen omdat de linkse weg de enige weg is. Zo is het volkomen normaal om iedereen die geen massale immigratie wil weg te zetten als racist en fascist. De huidige immigratiegolf van middenklasse Afrikanen die er begrijpelijkerwijs veel geld voor over hebben om beter leven te krijgen een ramp voor de landen van herkomst. De mensen weten precies waar de uitkeringen het hoogst zijn en de toelatingseisen het laagst. De linkse partijen, de mensensmokkel maffia en de asieladvocaten chanteren gezamenlijk westerse landen om hun uitkeringsparadijzen open te stellen voor gelukzoekers en toeristen. In de echte vluchtelingen is men niet geïnteresseerd. Het gaat om de marketing en het plaatje op televisie. Feiten tellen niet en argumenten zijn ondergeschikt aan de morele dictatuur. Iedereen die een andere benadering heeft wordt voor fascist uitgemaakt en desnoods met zogenaamd ludiek geweld het zwijgen opgelegd. Het linkse geweld en de bedreigingen zijn door de jaren heen niet meer te tellen. Het lijkt een onschuldige "aktie" om het huis van politici te bekladden en taarten met stront in iemands gezicht te gooien. Het is alleen wel intimiderend en schandelijk. Maar bleef het daar maar bij. Bomaanslagen, vernielingen en brandstichtingen tot zelfs een regelrechte gewelddadige overval met mishandeling en het ernstig verwonden van personen zijn voorgekomen. Dát noem ik nou fascistisch en ondemocratisch. Voor linkse mensen is de spiegel een onmisbaar artikel waarvan veel te weinig gebruik wordt gemaakt.

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Hallo GroenLinks, zijn we nog bij de les???
Op deze hele site is er bijna niets te vinden over probleem nummer één dat ons al jaren parten speelt. De kansloze asielzoeker die hier niets te zoeken heeft maar wel met hulp van gesubsidieerde asieladvocaten en zielige plaatjes op televisie een ongekende ramp veroorzaakt met vele duizenden doden tot gevolg. Dit probleem blijft door-etteren tot iemand een keer durft te zeggen waar het op staat. Het probleem is dat de mensen die per boot de oversteek wagen op zijn best helemaal geen echte vluchtelingen zijn maar de middenklasse van zeer arme landen. In het slechtste geval zijn het oorlogsmisdadigers of nog erger IS idioten. Het is van het grootste belang dat dit onderwerp niet in handen komt van linkse dwepers maar van echte realisten. Kijk naar Australië en leer daarvan. NIEMAND komt er daar in en NIEMAND mag blijven. Dat is de enige manier om hier definitief een einde aan te maken. Zolang we uitzonderingen maken en mensen toch toelaten zal de stroom niet ophouden. Het is nog even wachten tot links en de christenen eindelijk eens bij zinnen komen.

Beste mijnheer van Paassen,

Ik wil u best antwoorden, hoor. Ik had het alleen erg druk met mijn "linkse hobbies" om mijn idealen voor een betere wereld te verwezenlijken. De waarheid is dat rechts er heel goed in slaagt linkse mensen en hun politieke keuzen te framen, op een manier die u in uw bijdragen hierboven ook hanteert. Op links happen we dan even naar adem, omdat deze framing totaal geen recht doet aan onze motieven en uitgangspunten, maar we desondanks bereid zijn om even te kijken naar wat er van de redeneringen achter de frames waar is.

De spiegel waar u het over heeft, houden linkse mensen zich als geen ander voor. Vanuit het besef dat geen mens de waarheid in pacht heeft, zul je steeds weer je idealen en de mogelijkheden om voorwaarden voor menselijk geluk te verbeteren moeten herijken. Uw claim dat er een nieuwe feitelijke kijk nodig is, waarbij die van u overigens helemaal niet nieuw, noch feitelijk is, is precies wat rechts de hele tijd doet. Rechtse politiek zou zogenaamd een neutrale realistische benadering van de problemen zijn, en links een op angst gebaseerde makkelijke weg die gebaseerd is op luchtfietserij.

Ik moet u teleurstellen. Rechtse politiek is niet waardevrij, en op louter feiten gebaseerd is zij evenmin. En als we het over makkelijk hebben, moet ik even lachen. Rechts doet de werkelijkheid altijd vele malen simpeler voor dan zij is, en daarmee wordt deze ook regelmatig geweld aangedaan. Een links verhaal doet de werkelijkheid meer eer aan, kan goed wetenschappelijk onderbouwd worden, maar is soms moeilijker uit te leggen, doordat het veel genuanceerder is. Niet voor niets zijn veel hoogopgeleide mensen in verschillende mate links georiënteerd. Dat is tegelijkertijd ons probleem. Hoe maak je de vertaalslag naar grotere groepen kiezers, zonder populistisch te worden zoals de SP?

Rechts heeft o.a. met haar makkelijke simplificering daarom op dit moment een voorsprong bij de kiezers. Een andere factor die rechts in de kaart speelt is, jawel, angst. Angst waarvan u claimt dat links daarop inspeelt, maar het omgekeerde is waar. Mensen zijn bang omdat de samenleving in hoog tempo verandert. Men is onzeker over werk, inkomen, de toekomst voor de kinderen, bang voor dreiging van extremisten en voor de houdbaarheid van de welvaart. Als wij als linkse partij zeggen dat de uitbuiting van de aarde en de mensen hier, en in arme landen geen duurzame situatie is, schrikken veel mensen daarvoor terug. Men steekt liever de kop in het zand, dan economisch een stapje terug te doen, ondanks de enorme welvaart waar we in leven. Ter compensatie wordt wat aan liefdadigheid gedaan, maar een echte politieke keuze durft men niet te maken.

Wat mist is een goed alternatief. Dat hoeven we van rechts sowieso niet te verwachten, want als het aan rechtse mensen ligt, gaan we op dezelfde voet verder en worden de problemen alleen maar groter. Links kan een beter perspectief ontwikkelen, en daar wordt ook aan gewerkt.

Als u links verwijt dat wij ons niet zouden kunnen voorstellen dat burgers vrij willen zijn en hun eigen keuzes willen maken, slaat u echt volledig de plank mis. U verwart autocratische systemen die zich communistisch noemden, zoals de voormalige Sovjet Unie met de uitgangspunten van de sociaaldemocratie. Dat trucje wordt wel vaker toegepast, maar is echt misplaatst. Bij GroenLinks zijn we echte democraten. Overal in het land zijn lokale GroenLinks politici bezig met het verbeteren van de mogelijkheden voor inwoners om meer zeggenschap te krijgen op het lokale beleid. Ook landelijk en in Europa zien we een democratisch tekort waar een antwoord op moet komen. Maar dat gezegd hebbende, het democratische systeem zorgt ervoor dat zowel linkse als rechtse oplossingen een kans krijgen, en elkaar in evenwicht houden, zodat we niet uit de bocht vliegen met zijn allen.

Hoewel, we vliegen eigenlijk op dit moment behoorlijk uit de bocht. Dit komt door de neoliberale keuzes die vanaf de jaren '80 worden gemaakt, en niet zoals u zegt, door linkse politiek. De bewoonbaarheid van de aarde door mensen en dieren en het levensgeluk van heel veel mensen komt steeds meer onder druk te staan door vervuilende industrieën, industriële landbouw, klimaatproblematiek, ondemocratische macht van multinationals, belastingvermijding waarvan vooral arme landen de dupe zijn, en de toenemende ongelijkheid door het financiële systeem waarin geld wordt gemaakt met geld door mensen die het al hebben en er steeds minder in de maakeconomie wordt geïnvesteerd, waar mensen met weinig geld banen en inkomsten aan hebben. Ongelijkheid zorgt in samenlevingen voor toenemend geweld, uitsluiting en discriminatie. Door de globalisering van de economie is de ongelijkheid enorm toegenomen en de democratische zeggenschap tegenover de belangen van grote bedrijven afgenomen. Daarvan is het einde nog niet in zicht. Dit zijn de zaken waar we ons echt zorgen over moeten maken omdat zij aan de wortel staan van alle andere problemen.

U bent het gelukkig met ons eens dat duurzame energie nodig is. Jammer genoeg geeft u daarbij niet aan wat voor u de belangrijkste reden daarvoor is. In ieder geval maakt u zich zorgen, net als wij, en dat u ons angst als drijfveer verwijt is dan ook wat vreemd. Gaat uw zorg over geopolitieke problemen(Poetin, IS), of maakt u zich ook zorgen om het milieu? Bij GroenLinks doen we dat beide. In tegenstelling tot wat u beweert, houden wij niet van dictators en willen wij daar ook niet van afhankelijk zijn.

Kernenergie is geen goed alternatief. De wetenschap heeft nog steeds geen goede oplossing voor het afval, en juist Fukushima, maar ook Chernobyl hebben aangetoond hoe kwetsbaar de centrales zijn. U zegt dat daar geen problemen door zijn ontstaan, maar dat kunt u niet waarmaken. We weten eenvoudigweg nog niet hoeveel meer mensen kanker krijgen van het eten van vis uit de omgeving van Fukushima, maar rond Chernobyl is het aantal mensen met die afschuwelijke ziekte wel degelijk hoger dan in andere gebieden.

De stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde baart ons ook zorgen. Veel mensen zullen daar het slachtoffer van worden door de stijging van de zeespiegel op verschillende plaatsen op aarde, en grote droogtes op andere plaatsen. Daardoor zullen er steeds meer klimaatvluchtelingen komen. Over vluchtelingen gesproken, u gaf aan dat u daar ook bang voor bent. Hoezo komen, nogmaals, volgens u alleen linkse politieke keuzen voort uit angst?

Het klopt dat vooral mensen uit de middenklasse naar Europa vluchten. Dat is natuurlijk relatief, want de middenklasse hier, en de middenklasse in Afrika zijn niet vergelijkbaar in welvaart. Maar als de omstandigheden voor die mensen beter zouden zijn; geen (politieke) onderdrukking en mogelijkheden voor (economische) ontplooiing, dan zouden ze niet hier naartoe willen. Daarom is de roep om minder ontwikkelingshulp ook zo raar, juist uit de monden van rechtse mensen die geen mensen met andere culturen in ons land willen zien. Persoonlijk vind ik mensen met een andere kijk op het leven over het algemeen interessant omdat het je ideeën aanscherpt. Bovendien vind ik het puur toeval waar je geboren bent. Daar kies je niet voor, en je kunt mensen dus ook niet "straffen" voor hun geboorteplek.

"Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen", zong popgroep de Scene. En zo zie ik dat ook. Hoezo gelukzoekers? Wat dacht je van de westerse bedrijven die grondstoffen uit arme landen plunderen, hongerloontjes betalen en belasting vermijden en milieuregels aan hun laars lappen? Pure gelukzoekers. Het is cynisch wat westerse landen doen. Alle mogelijkheden voor economische groei van de arme landen naar zichzelf toe trekken, en de mensen die er wonen vervolgens de toegang tot de welvaart die daardoor in westerse landen gecreëerd wordt, ontzeggen.
De aanzuigende werking waar rechts het over heeft, is in werkelijkheid een wegduwende werking, veroorzaakt door dictatoriale leiders, discriminatie, oorlog en uitzichtloosheid.

Ongetwijfeld zult u het met veel van wat ik schrijf niet eens zijn, maar dat is het risico dat u nam toen u uw tekst op een linkse website plaatste. Waarschijnlijk worden we het ook niet gauw eens en is een discussie als deze vooral het uitwisselen van standpunten. Ik hoop toch dat uw ongenuanceerde en vooringenomen kijk op linkse politiek iets is bijgesteld. Bovendien hoop ik dat u er nu van uit wilt gaan dat links denkende mensen het goed met de mensheid voor hebben, net zoals ik dat denk over veel rechtse mensen (maar niet alle, omdat rechts het eigenbelang hoog heeft zitten). Als we daarvan uit kunnen gaan is er discussie mogelijk, hoe verschillend onze uitgangspunten ook zijn. Dat verschil is belangrijk voor een gezonde ontwikkeling van de samenleving. Maar dan moeten we het wel eens zijn dat je van mening mag verschillen, dat niemand de wijsheid in pacht heeft en geen enkele politieke keuze waardevrij is.

Geachte mevrouw Lutke Schipholt,

Dank voor uw reactie. Om te beginnen heb ik geen enkele twijfel dat linkse mensen zoals u het beste met ons land en wereld voor hebben. Dat de keuzes die u dan maakt grote problemen veroorzaken is geen kwestie van "framen" door rechts maar doordat de linkse oplossingen domweg niet werken in de praktijk. Het vluchtelingenprobleem is een uitstekend voorbeeld. Feitelijk is vast te stellen dat Australië een aanpak heeft die mensen ontmoedigd om in gammele bootjes de zee op te gaan. De Europese aanpak heeft inmiddels vele duizenden doden tot gevolg gehad. Dat heeft toch niets met framen te maken of wel?

Ik hoop dat we het met elkaar eens zijn dat we niet iedereen die hierheen wil komen ook kunnen opvangen. Dat betekend dat er op een goed moment mensen terug naar hun land moeten omdat ze niet aan de regels voldoen. Iedereen die hier aankomt doorloopt een procedure en kan zijn zaak aan de rechter voorleggen. Dat is wel zo eerlijk en voorkomt willekeur. De rechter doet vervolgens uitspraak en dan mag je blijven of je moet weg. Vervolgens gaan er mensen weg maar er zijn er ook die gewoon blijven in de hoop dat ze toch worden toegelaten. Het is dan toch volstrekt oneerlijk tegenover de mensen die zich aan de uitspraak van de rechter houden en zijn vertrokken om diegene die dat niet hebben gedaan te belonen met een generaal pardon??? Dan neem je toch je eigen rechtstaat niet serieus! Waarom dan al die jarenlange procedures doorlopen??? Het is om gek van te worden.

Maar als we het over framen hebben dan is het volgende er wel een schoolvoorbeeld van. Neem Mauro. Die jongen komt uit een veilig land en voldoet niet aan de regels. Dat hij graag wil blijven is evident. Ik neem hem dat ook niet kwalijk. Een leuke knul met een brabantse tongval en die houdt van voetballen. Die wordt bijgestaan door een organisatie die zich, o ironie, "save the children" noemt. Dit is pure marketing van de asielindustrie. Hallo! hij voldoet niet aan de regels en dus moet hij naar huis. Of gelden die regels alleen voor fundamentalisten met enge baarden! Omwille van de marketing wordt de rechtstaat hier buitenspel gezet.

Kernenergie is een schone maar gevaarlijke manier om energie op te wekken. Afgemeten naar het aantal ongelukken en doden is de kolenwinning een oneindig veel gevaarlijker manier van energie opwekken gebleken. In Fukuschima is welgeteld één dode gevallen na dat ongeluk. Er zijn daar drie van de vier kernreactoren ontploft. Voorspellingen over de gevolgen van de ontploffing van een nucleaire reactor door linkse mensen moeten danig worden bijgesteld. Het zuidelijke halfrond zou onbewoonbaar worden als er een reactor zou ontploffen laat staan drie! De problemen zijn nog niet onder controle en nog lang niet opgelost. Desondanks valt het eigenlijk wel mee en denk men er weer over om de kerncentrales weer op te starten. Ik zal u een voorspelling doen dat ook de Duitse kerncentrales niet in 2022 gesloten zullen worden zoals door Merkel in een vlaag van verstandverbijstering is besloten.

Linkse oplossingen werken niet bij vluchtelingen omdat je de middenklasse uit ontwikkelingslanden laat vertrekken. Zonder middenklasse geen welvaart en geen werkende economie.

Linkse oplossingen werken economisch niet omdat hoge staatsuitgaven en hoge staatsschuld een economie tot stilstand brengt. Een paar maanden Syriza in Griekenland heeft al de goede maatregelen van de afgelopen jaren teniet gedaan. Griekenland had een voorzichtig groeiende economie en de het tekort was naar 3% teruggebracht. Drie maanden links bleek de doodsteek voor het land en een exit uit de euro is nu onvermijdelijk. Griekenland heeft de reddingsboei losgelaten en heeft nu het welvaartniveau van een Afrikaans ontwikkelingsland.

Linkse oplossingen werken niet op defensiegebied omdat GroenLinks zelf heeft ingestemd met militaire acties in Servië, Afghanistan en Mali. Dat is opmerkelijk omdat GroenLinks jarenlang in haar programma heeft staan dat met alleen met een afbouw begroting zou instemmen. Hadden we dat gedaan dan zou militair ingrijpen niet eens mogelijk zijn geweest. Je geeft dan zelf toe dat je fout zat. Neem dan de SP. Die zijn overal tegen maar tenminste wel consequent.

Linkse oplossingen werken niet op het gebied van de hulpindustrie. Geld geven aan Afrikaanse landen is het overhevelen van geld van arme mensen in rijke landen naar rijke mensen in arme landen. Het heeft geen enkele zin. Korea was dertig jaar geleden net zo rijk als Kenia. Men heeft nooit een cent hulp ontvangen en kijk nu eens hoe men het land heeft opgebouwd tot een economische wereldmacht. Accepteer dat Afrikaanse landen een ander welvaartniveau hebben en dat niet alle landen zich ontwikkelen zoals wij dat doen. Je moet ook niet altijd alles zelf beter willen weten. Laat ze gewoon met rust. Als mensen drie uur moeten lopen voor water dat hoeft er echt geen waterput te komen. Ze lopen die drie uur al honderden jaren dus waarom moeten ze toch altijd zo nodig net zo leven als wij???

Ik heb al vele malen linkse mensen de vraag gesteld om mij een voorbeeld te geven van een linkse regering met klassiek links beleid waar een duurzaam succesvolle samenleving en economie uit is voortgekomen. Tot nu is links beleid in ALLE gevallen uitgedraaid op economische neergang en verarming van de bevolking. Kunt u mij hierin voorzien?

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Beste Mijnheer van Paassen,

Ik zal een poging doen, hoewel ik natuurlijk niet kan garanderen dat u het met me eens zult worden. Dat zou heel mooi zijn, maar onze wereld- en mensbeelden liggen waarschijnlijk te ver uit elkaar. Ik waardeer het wel dat u open staat voor argumenten van links, al is het waarschijnlijk dat u ze alleen graag wilt weerleggen.

Om met uw laatste vraag te beginnen, hierover valt heel veel te zeggen, maar laat ik het zo kort mogelijk houden. De verzorgingsstaat was op zich een succes, ware het niet dat er ook nadelen aan zaten. Daarover verderop meer. Ook zal ik de andere uitdagingen die u in de vorm van "links beleid werkt niet omdat" heeft gegoten, beantwoorden.

Het is me niet geheel duidelijk wat u met klassiek links beleid bedoelt. Zoals ik in mijn vorige reactie al zei, beschouw ik wat er in landen die zich communistisch noem(d)en daarvan niet als goede voorbeelden, om dezelfde redenen die u waarschijnlijk heeft om die systemen af te wijzen. Iets waarover we waarschijnlijk sterk van mening verschillen is de rol van de overheid. Van oudsher gaat links er vanuit dat de overheid een rol heeft als het gaat om het inrichten van de maatschappij om te zorgen voor een rechtvaardige verdeling van kansen en inkomens.

Als het gaat om bezit, het productieproces en inkomens schoten de bovengenoemde landen extreem ver door. De "dictatuur van het proletariaat" diende uiteindelijk helemaal niet meer dat proletariaat, maar meer het behoud van macht en rijkdom voor een partij-elite. In de voormalige Sovjet Unie werd de ooit idealistische linkse ideologie via interne machtsstrijd meer en meer misbruikt voor andere doelen, en leidde tot onmenselijke repressie van de burgers. Putin zet dat gewoon voort, alleen heeft hij het in een ander jasje (roofkapitalisme) gegoten.

Dat rechts de val van de muur en wat daarna kwam framet als het failliet van heel links, is slim bedacht, maar slaat daarmee de plank behoorlijk mis. Uw vraag: “waar zijn dan voorbeelden van linkse regeringen waar een duurzaam succesvolle samenleving en economie uit voortgekomen is?” is een oneigenlijke vraag. Er zijn ook geen klassiek rechtse regeringen aan te wijzen die een duurzaam succesvolle samenleving en economie hebben voortgebracht. De huidige rechtse neo-liberale dominantie heeft ook zijn langste tijd gehad. De geschiedenis is grillig en hopelijk komen we samen steeds een stukje dichter bij een samenleving die voorwaarden voor menselijk geluk zo goed mogelijk weet te organiseren.

Voor GroenLinks is er een verband tussen een rechtvaardige wereld en een wereld waarin iedereen gezond kan leven en er ruimte is voor de natuur die we als mens ook hard nodig hebben. Beide aspecten worden bedreigt door teveel nadruk te leggen op economisch gewin en door daarvoor de vrije markt als leidend principe voor de organisatie van de samenleving aan te merken. Hoewel er ook in die vrije markt steeds meer groene technologie ontwikkeld wordt, gaat dit te langzaam om de opwarming van de aarde en andere milieuproblemen tegen te gaan. Een business model gebaseerd op nieuwe technologie is vaak riskant en ondernemers gaan er pas in investeren als ze er zeker aan kunnen gaan verdienen. Daarom is ook hiervoor een overheid nodig die voorloper durft te zijn. Zeker als het gaat om duurzame energie. In het verleden is het ook vaker gebeurt dat niet het bedrijfsleven, maar de overheid de grootste innovator was. Zonder dat had bijvoorbeeld de technologie waarop Apple zijn apparaten baseert niet ontwikkeld kunnen worden.

Voor de sociaaldemocratie is het belangrijk dat de zwakkeren in de samenleving een stem, kansen en waar nodig bescherming hebben. Je kunt van mening verschillen over hoe je dat het beste organiseert. Rechts framet links beleid dan al snel als "pamperen", maar verliest daarbij de al dan niet tijdelijke fragiliteit van (de kwaliteit van) het leven uit het oog. Alsof ieder mens in iedere periode van het leven even sterk, autonoom en gezond is, of daartoe zou kunnen worden verplicht. Rechts heeft sterk de neiging daarvan weg te kijken en problemen te individualiseren, terwijl er wel degelijk systematische problemen door de inrichting (al dan niet gepland) van de samenleving achter schuil gaan.

De verzorgingsstaten die vanaf de oorlog in veel landen zijn ingericht waren het begin van het oplossen van de maatschappelijke problemen die samenhangen met die problemen. En zij waren daarin succesvol. Dat het op de lange duur niet houdbaar zou zijn, is voor een groot deel een kwestie van perceptie, al waren er ook reële problemen mee. Vanaf eind jaren '80 gingen rechtse ondernemers en rechtse partijen zich beter organiseren en hebben succesvol het beleid naar hun hand weten te zetten, door ons bang te maken voor begrotingstekorten, belastingdruk en de concurrentiepositie in het buitenland.

Dat waren machtige frames. En inderdaad hebben we bij GroenLinks ingezien dat er ook nadelen zaten aan de verzorgingsstaat. De belangrijkste is m.i. dat de zelfbeschikking van mensen teveel naar de achtergrond was komen te staan en dat de instanties die in het leven waren geroepen om mensen te helpen teveel langs elkaar heen werkten. Dat maakte dat mensen gevangen werden in een bureaucratisch doolhof en dat de hulpverlening inefficiënt en soms ondoelmatig was. Daarom zijn we ook voor de decentralisaties, ware het niet dat deze met veel te weinig geld moeten worden uitgevoerd. Een reorganisatie kost in eerste instantie geld, om vervolgens eventueel tot efficiëntievoordelen te kunnen leiden. Op dit moment vallen er mensen toch uit de boot, door de hoge tijdsdruk en de bezuinigingstaakstelling. Bovendien ontstaan er onrechtvaardige situaties met uitkeringsgerechtigden die voor een bijzonder lage vergoeding werk (de uitkering) doen dat voorheen een normaal betaalde baan was, mat de bijbehorende arbeidsvoorwaarden.

Langzamerhand wordt steeds duidelijker dat de rechtse mantra's van overheidstekort, belastingdruk en concurrentiepositie en niet waterdicht zijn. De VS heeft een gigantisch begrotingstekort, en heeft desalniettemin al decennia een in meer of mindere mate rechts beleid. Ze weigeren de belasting voor de hogere inkomens te verhogen om dat tekort terug te dringen, maar ondertussen lijden de wegen, publieke scholen en andere infrastructuur die ook voor het bedrijfsleven van belang zijn daaronder. Ik ben benieuwd wanneer het tot de kiezers daar doordringt dat belasting betalen een voorrecht is in een goed georganiseerde samenleving. En wat de concurrentiepositie betreft, zo groot is het belang daarvan voor de Nederlandse bevolking niet. Wel voor de grote bedrijven. Maar binnen Nederland is een sterk MKB veel belangrijker. Laten die bedrijven nou juist de grootste moeite hebben om leningen te krijgen van de banken!

U repeteert steeds weer dat links beleid niet werkt, maar de huidige problemen zijn toch echt te wijten aan het rechtse beleid dat vanaf de jaren ’80 is ingezet. Onze economie lijkt op te krabbelen, maar ik denk dat de problemen nog lang niet zijn opgelost. Aan de basis ligt nu het probleem dat veel mensen met geld dat geld niet meer investeren in de maakindustrie, maar in financiële markten. Zo worden deze mensen steeds rijker, zonder dat de reële economie groeit. Het wordt hoog tijd dat dit wordt aangepakt, en dat men gaat investeren in alles wat er nodig is voor een duurzame en sociale wereld, waar het bruto nationaal geluk de graadmeter is, niet de economie, en zeker niet de financiële markten. Het financiële systeem moet op de schop. Geldcreatie door banken moet worden afgeschaft, en aandeelhoudersmacht moet worden ingeruild voor meer democratische macht over bedrijven. In welke vorm, daar moet goed over worden nagedacht, samen met ondernemers, vertegenwoordigers van de burgermaatschappij en het maatschappelijk middenveld.

Onze economie is er slecht aan toe door de door rechts beleid veroorzaakte financiële crisis van 2008. De crisis is aan het begin veroorzaakt door de versoepeling van de regels voor het verstrekken van hypotheken aan arme Amerikaanse gezinnen die dat helemaal niet konden betalen, en het vervolgens door de banken mogen doorverkopen van deze slechte leningen in bundels aan andere banken. Door de globalisering is de crisis wereldwijd geworden en verzwakte de euro. Hierdoor kwamen de verschillen tussen Noord- en Zuid-Europese economieën op scherp te staan. Als reflexreactie kwamen hierop de bezuinigingen die enorm veel schade hebben aangericht. Griekenland is hier op dit moment de grootste verliezer door.

De doodsteek kwam niet door Syriza, zoals u stelt, maar door de houding van de EU met de krankzinnige eis te blijven bezuinigen in een economie die al aan een zijden draadje hing voordat Syriza de verkiezingen won. Syriza wilde de corruptie en belastingproblematiek aanpakken, wat de EU ook wil, maar heeft daarvoor wel de steun van de EU nodig. Het geld dat ze van de EU hebben gekregen, ging echter linea recta terug naar de banken die opgelucht ademhaalden omdat ze hun centjes weer terug hebben. Maar de Griekse economie, en zeker de verarmde bevolking is daar geen steek wijzer van geworden. Wat ook niet hielp is de belachelijk grote defensieorder die de vorige regering van Griekenland bij Duitsland had uitstaan, en die ze niet meer mochten terugdraaien van de EU.

Nu we toch in het zuiden van Europa zijn, de vluchtelingencrisis kunt u moeilijk aan links beleid wijten. Het is eerder de rechtse globalisering die dit op gang heeft gebracht. Westerse bedrijven buiten Afrikaanse landen uit, delven hun grondstoffen voor een schijntje, betalen de werknemers nog slechter en omzeilen behalve milieuwetgeving ook nog eens het betalen van belasting via Nederlandse postbusfirma's. En als zo'n land het dan waagt om het beleid voor bijvoorbeeld de arbeidsomstandigheden te verbeteren, dan slepen deze bedrijven ze voor de rechter om via TTIP-achtige verdragen schade te verhalen. Niet zo gek dat de Afrikaanse economieën maar met zeer veel moeite, en maar op enkele plaatsen van de grond komen. Als u geen perspectief had, zou u ook op zoek gaan naar een plek op de wereld waar u dat wel had. Westerlingen hebben dat overigens altijd gedaan. De huidige vluchtelingen als gelukszoekers af doen is dan ook erg cynisch.

Wat er nodig is, is goede en eerlijke internationale samenwerking om deze problemen op te lossen. Je kunt niet iemand onderuit schoppen en hem dan verwijten dat hij niet zelf rechtop kan lopen. Het bevreemd me dat u het belang daarvan niet ziet, als u de vluchtelingenstroom wilt indammen. Ik zou het wel met u eens zijn als u zou zeggen dat de hulp veel beter moet worden georganiseerd. Het lijkt nu soms wel alsof sommige ontwikkelingshulp er stiekem op is gericht de arme landen klein te houden. Organisaties die daar belang bij hebben noemt u terecht de hulpindustrie. Laten we eens naar de intelligentsia, het maatschappelijk middenveld en de middenklasse in die landen zelf gaan luisteren, zoals bijvoorbeeld HIVOS doet. Daar zitten de krachten die het verschil kunnen maken in de economische opbouw van een land.

In de tussentijd zullen we meer vluchtelingen moeten opvangen, dan we nu doen. Ik ben het met u eens dat er een grens is aan onze opvangcapaciteit. Maar die is echt nog niet bereikt, en mensen daar bang voor maken zoals rechts doet is dan ook zeer kwalijk. Naar mijn mening zitten we op een glijdende schaal naar beneden wat dat betreft sinds de succesvolle framing van buitenlanders en met name moslims als probleem sinds Pim Fortuyn. Toegegeven dat links integratieproblemen heeft weggewuifd, maar dat wil niet zeggen dat de manier waarop rechts de problemen heeft neergezet juist waren en nog zijn, evenmin als de oplossingen daarvoor.

Om te beginnen doet men het voorkomen alsof links de arbeidsmigranten naar Nederland heeft gehaald, maar dat waren toch echt werkgevers die goedkope arbeidskrachten zochten. Op links zijn we vaak eerder nieuwsgierig naar mensen uit andere landen dan bang, dus zagen we wel mogelijkheden om iedereen een plaats te geven in de samenleving. En nog denk ik dat dit mogelijk moet zijn, als er geen politici misbruik van de verschillen zouden maken in een verdeel- en heersstrategie. Nog steeds geldt dat onbekend onbemind maakt. Er had in het verleden, en er moet ook nu veel meer energie gestoken worden in het vergroten van contact tussen verschillende bevolkingsgroepen, van beide kanten. De aandacht die er in bijv. de jaren ’80 was, was vooral “intellectueel”. Niet veel Nederlanders die wel tegen discriminatie waren, hadden ook werkelijk vrienden of kennissen uit andere bevolkingsgroepen. Maar bovenal moet de discriminatie op de arbeidsmarkt stoppen.

Wat kernenergie betreft ben ik het nog steeds niet met u eens. Daarvoor heb ik al argumenten gegeven in mijn vorige reactie. het herhalen van uw standpunt heeft daar niets aan afgedaan.

Als het gaat over defensie raakt u bij mij, en bij de meeste GroenLinksers een gevoelige snaar. We hebben daar onlangs een intern partijdebat over gehad, waar veel leden aan hebben meegedaan. Ook ik heb daaraan mijn bijdrage geleverd. Persoonlijk vind ik een defensief leger, en dan het liefst in Europees verband noodzakelijk. Maar ik ben persoonlijk niet blij met de militaire interventies van nu en de afgelopen decennia. Ik ben ervan overtuigd dat ze de zaken alleen maar verergeren, en vooral goed zijn voor de wapenindustrie- en handel. Die verdenk ik er dan ook van te stoken tussen bevolkingsgroepen met rechts conservatieve en nationalistische praatjes. Voor een belangrijk deel hebben we een deel van de huidige vluchtelingenstroom dan ook aan de interventies van de VS en die van onszelf van de afgelopen decennia te danken. Alleen als een interventie op een snelle en overzichtelijke manier burgers kan redden, vind ik deze te rechtvaardigen. Niet als er mensenlevens geofferd worden voor (geo)politieke belangen of het behagen van het bedrijfsleven.

Dit zult u wel te links vinden, of wat voor label u er ook aan wilt hangen. Maar ik maak me ernstig zorgen over de wereld zoals die zich nu aan het ontwikkelen is. Ik heb angstvisioenen dat de wereld waarin mijn kinderen straks volwassen zijn, in een permanente staat van oorlog zullen verkeren en waarin hun democratische- en mensenrechten allang door handelsverdragen, veiliheidsclaims en privacy schendingen overboord zijn gegooid. Een wereld waarin een wij- en-zij klimaat heerst, en ze niet zoals ikzelf eens, vrolijk met hun rugzak de wereld kunnen verkennen. En dan heb ik het nog niet eens over de milieuproblemen die ons bedreigen. Maar daarover heb ik het al gehad.

Met vriendelijke groet,
Hannie Lutke Schipholt

Geachte mevrouw Lutke Schipholt,
Even voor de definitie is het wel van belang om de links - rechts tegenstelling scherp neer te zetten. Ik zie het als volgt; om een begroting sluitend te krijgen heb je drie smaken. Ten eerste kun je de uitgaven verminderen (VVD) of je kunt de belastingen verhogen (PvdA) of je kunt de staatsschuld laten oplopen (SP). Omdat je in Nederland nooit een absolute meerderheid hebt krijg je altijd een mix van die drie. Op zich is er niets op tegen om de schuld te laten oplopen als je wilt investeren in de infrastructuur of het onderwijs. Nu is "investeren" zo'n beetje het meest misbruikte woord omdat je bij investeren altijd ook aan rendement moet denken. Je kunt dus onmogelijk investeren in ouderenzorg of defensie omdat dat geen rendement oplevert. Je kunt er wel gewoon geld aan uitgeven natuurlijk maar dat geheel ter zijde.

Je kunt ook de schuld laten oplopen als de rente daalt of je economie groeit en je als land dus meer verdient. Dan kan je ook hogere rentelasten aan. Linkse mensen houden onvoldoende rekening met deze wetmatigheden en dat kan best een tijdje goed gaan maar op de pof leven zonder aan de voorwaarden te voldoen is heel gevaarlijk. Zie Griekenland. Wantrouw altijd mensen die verkondigen dat mensen voor regels gaan of dat financiën onbelangrijk zijn in het leven. Dat is altijd een recept voor onbeheersbare schulden, ellende en stress.

Wat links, en met name de SP, probeert te verkondigen is de fabel dat je jezelf een weg uit een crisis kan lenen. Als het zo makkelijk zou zijn dan hadden we geen probleem gehad. Dan zou Griekenland het rijkste land van Europa zijn. De enige manier om een te hoge staatsschuld en een zwakke economie op de rails te krijgen is het bestrijden van corruptie, het afbreken van beschermingsconstructies en privileges, maximale marktwerking en hard en beslissend bezuinigen.

De linkse oriëntatie op geld moet echt anders. In de linkse visie wordt de mate van belangrijkheid door de overheid bepaalt door de hoeveelheid geld die men ervoor over heeft. Een voorbeeld; cultuur is belangrijk en dus moet de overheid er geld in steken. Die logica klopt niet. Los van het feit of cultuur belangrijk is moet je jezelf afvragen of dan ook automatisch de consequentie moet zijn dat de overheid er geld in steekt. De bezuinigingen op de cultuursector hebben tal van initiatieven tot stand gebracht die tot gevolg hebben dat men veel meer zelf op zoek is gegaan naar fondsen, veel meer ging kijken naar wat het publiek wil en daar op inspelen en veel minder bezig is met het binnenhalen van zoveel mogelijk subsidie. Daarmee is de cultuursector veel minder afhankelijk geworden van de overheid en dat is een zegen.

Als ik de vraag stel wat er belangrijker is; gezondheidszorg of defensie dan zullen linkse mensen niet lang nadenken en kiezen voor gezondheidszorg. En dat is wel vreemd omdat voor de overheid defensie veel belangrijker is. Defensie is de nummer één kerntaak van de overheid omdat defensie op geen enkel andere manier gefinancierd kan worden. Daarvoor hebben we de overheid uitgevonden. Ander voorbeeld; me dunkt dat de voedselvoorziening ook van groot belang is. Toch geeft de overheid hier geen geld aan uit en hebben we in de supermarkt een breed aanbod van betaalbaar voedsel van hoge kwaliteit. De gezondheidszorg zou zeer profiteren van veel meer marktwerking waardoor je als patiënt geen lastige vlieg meer bent maar een mens van vlees en bloed.

Zoals u terecht opmerkte is de kern van het verschil in inzicht tussen links en rechts de rol van de overheid. De overheid moet zo klein mogelijk zijn en slechts reguleren en controleren. De overheid moet geen voetbalwedstrijden uitzenden via de publieke omroep (valse concurrentie), geen geld uitdelen in andere landen via ontwikkelingshulp (dat kan ik zelf ook) en geen banken exploiteren (weer valse concurrentie). De overheid moet ervoor zorgen dat er een geloofwaardige defensie en politie is en dat er dijken en wegen gebouwd worden. Er moet en basisonderwijssysteem zijn en de gezondheidszorg moet gereguleerd worden. Daarnaast moet er een activerend sociaal stelsel zijn wat betekend dat mensen slecht tijdelijk een uitkering kunnen krijgen van maximaal één jaar.

Genoeg over de overheid. De Nederlandse economie is erg groot, succesvol en belangrijk. We zijn na de VS de grootste exporteur van agrarische producten ter wereld. Met het BBP van Nederland per hoofd van de bevolking stonden we vorig jaar op de veertiende plek ter wereld. Kortom die economie is sterk, solide en veerkrachtig. Er zijn alleen een paar bedreigingen en de doorgeschoten verzorgingsstaat is en één van. Als er 300.000 mensen uit oost Europa, die niet de taal spreken en in Nederland de weg niet kennen, zonder problemen aan de slag komen is er iets mis met de duur en hoogte van de uitkeringen. Die verzorgingsstaat is overigens geen linkse uitvinding en niemand wil die afschaffen. Het moet echter wel bij de tijd blijven en je moet er ook voor waken dat mensen erg makkelijk als "kwetsbaar" en "zielig" worden weggezet. Daar kan je geen beleid op baseren.

Vluchtelingen opvangen moeten we zeker doen maar dan wel bijvoorbeeld die Yezidy's die op die berg in Irak zaten en belaagt werden door IS en dus niet de mensen die veel geld kunnen betalen voor een overtocht naar het uitkeringsparadijs. Het zijn absoluut geen vluchtelingen anders zouden ze al blij zijn dat ze in Italië zijn maar ze reizen allemaal door naar Nederland, Duitsland en Zweden en niet naar de oost-europeese landen.

U heeft volkomen gelijk dat de arbeidsmigranten destijds door de werkgevers hierheen werden gehaald. We hadden allemaal verwacht dat hun kinderen zich in Nederland gingen thuis voelen. Dat gebeurde immers ook met de Chinezen, Indonesiërs, Portugezen en Vietnamezen enz. Dat bleek een misrekening. Marokkanen zorgen voor onvoorstelbaar veel overlast en zijn oververtegenwoordigd in de criminaliteit. Ik denk dat je gebruik moet maken van hun dubbele nationaliteit en een groot aantal bussen met criminelen naar Marokko moet terug sturen en hun jammerverhalen op televisie moet uitzenden. Het probleem van de criminele Marokkanen is dan echt in één klap voorbij en dat lijkt mij goed nieuws voor alle goedwillende Marokkanen die de dupe zijn van discriminatie en vooroordelen.

Uw analyse over de Afrikaanse economieën klopt niet. Bijna alle landen laten prima groeicijfers zien. Corruptie en vriendjespolitiek horen bij het continent en daar heeft het westen geen enkele schuld aan. Je moet niet altijd proberen om de schuld bij het westen te leggen. Afrikaanse landen zullen nooit een voorbeeldige democratie worden. Mensen stemmen op stamgenoten en niet op ideologieën. Dat hoort bij het continent en dat men een beetje armer is dan wij vind ik geen probleem. We moeten die mensen wat meer met rust laten en hun eigen toekomst laten vormgeven.

De economische crisis van 2008 heeft een heel nieuw probleem aan het licht gebracht. De oorzaak is bekent en de correctie kon niet uitblijven. Het probleem was niet teveel kapitalisme maar eerder te weinig. De banken konden niet failliet gaan vanwege hun belang voor de totale economie en dat zou wel de juiste manier zijn. Met de nieuwe regels zal het toezicht beter gaan en de aansprakelijkheid is duidelijker. In de VS is men keihard tegen topmensen die sjoemelen en zich schuldig maken aan mismanagement. Zo verdween de topman van Enron levenslang in de gevangenis vanwege zijn falen. Zo moet het hier ook.

Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Beste Meneer van Paassen,

Uit uw reactie blijkt wat ik al concludeerde, dat onze wereld- en mensbeelden die ten grondslag liggen aan onze politieke visie ver uit elkaar liggen. Het is dan ook de vraag of we niet steeds meer langs elkaar heen gaan redeneren en of deze discussie hier dan veel zin heeft.

Als alle kanten van een onderwerp goed worden belicht is het pas mogelijk een goede afgewogen politieke beleidskeuze te maken. Daarin kunnen juist mensen vanuit een andere denkrichting elkaar versterken. Aan de andere kant mogen de politieke en maatschappelijke macht die voortkomen uit dominantie van een van de denkrichtingen niet tot excessen leiden. Maar dat gebeurt steeds. In de westerse landen staat sinds de globalisering en het ultraliberalisme de democratie steeds meer onder druk, zo zij niet al een farce is geworden. Mijn hoop is dat rechts dat ook in zal zien, en hoe verschillend we ook over zaken denken, dat we die verschillen nodig hebben om vooruit te komen. Een uniforme wereldmacht zoals de multinationals nu aan het worden zijn is desastreus voor democratische pluriformiteit. Dat moet echt liberale mensen op rechts ook aan het hart gaan.

Ik begrijp oprecht niet waarom een land zoals de VS zich van rechtsdenkenden gigantisch in de schulden mag steken om zijn militaire wereldrijk te handhaven, en niet om bijvoorbeeld de armoede de wereld uit te helpen. Dat laatste lijkt me een betere garantie voor wereldvrede dan de eerste. De cynische interventies en false flag operaties zijn de oorzaak van grote ellende, waaronder het ontstaan en groei van IS. Makkelijk om dan nu de verderfelijke Islam-extremisten de schuld te geven, maar dat extremisme heeft het westen op deze manier en door het brandmerken van moslims in de eigen landen zelf aangewakkerd. U vindt dat we niet steeds onszelf de schuld moeten geven, maar zo makkelijk komt u daar niet onderuit. Ik vind het kwalijk dat u dat sowieso probeert.

Wat rechts het “Marokkanen-probleem” noemt is een vergelijkbaar verhaal. Toen Pim Fortuyn en consorten dit op de agenda zetten, mag er inderdaad een probleem zijn geweest dat men aantoonde door te wijzen op het grote aandeel van Marokkanen in de gevangenispopulatie. Rechts gaat dan onmiddellijk brandmerken, in plaats van de onderliggende oorzaken te onderzoeken en zo tot een echte oplossing te komen. Brandmerken zorgt alleen voor het bevriezen en in de etalage zetten van het probleem, waarna het verergert. Linkse politiek is er juist op gericht de problemen op te lossen en stelt vragen. Ligt het misschien aan discriminatie op school en op de arbeidsmarkt waardoor het perspectief van deze mensen op het klimmen op de maatschappelijke ladder een probleem is? Kan het zijn dat Marokkaanse jongemannen door gebrek aan dit perspectief minder kans maken te kunnen trouwen, waardoor ze zich meer aan de normen en waarden van de maatschappij gaan hechten, en waardoor ze ook seksueel aan hun trekken kunnen komen? (Seks buiten het huwelijk is voor de meesten van hen taboe, hoewel de hetero-mannen onder hen daarvoor wel regelmatig westerse meisjes opzoeken. Opgekropte energie op dit gebied geeft spanning die ergens heen moet, vooral in een machocultuur). Criminologisch onderzoek en gesprekken met Marokkaanse jongeren bevestigen dit beeld. Dit alles wil niet zeggen dat er niet hard gewerkt moet worden aan integratie (geen assimilatie). Vrouwen- en LGBT emancipatie staan wat mij betreft hoog op de agenda.

U stelt dat defensie voor de overheid belangrijker is dan zorg, Dat is een klassiek “nachtwakersstaat”-standpunt en geen feit, zoals u het stelt. Ik ben het daar uiteraard niet mee eens. Zorg is van groot belang voor een gezonde samenleving en gezondheid een van de belangrijkste voorwaarden voor menselijk geluk. Als dat afhankelijk zou zijn van iemands inkomen, zoals steeds meer het geval wordt, is dat zeer onrechtvaardig en bovendien kost dat de samenleving op de langere duur meer geld dan bezuinigingen nu opleveren. Mensen met lagere inkomens komen dan bijvoorbeeld met veel ernstigere klachten bij de dokter, de verloedering van hele gezinnen zullen voor grote overlast zorgen of de aftakeling van de kwaliteit van leven in combinatie met een instabiel of te weinig inkomen zullen resulteren in hogere criminaliteitscijfers.

Over voedsel kan ik kort zijn; ik pleit er uiteraard niet voor dat de overheid dat gaat verstrekken. Ik vind het bestaan van voedselbanken een grote schande voor het extreem rijke land dat we zijn. Voor voedsel uit de gewone winkel het is wel zo dat gezond voedsel veel duurder is dan ongezond, makkelijk voedsel. De overheid moet hier dus wel regulerend optreden om te zorgen dat ziekte en obesitas de armere delen van de bevolking niet harder treffen dan andere groepen.

Over het oorzakelijk verband tussen investeren en rendement moet minder rechtlijnig en kortzichtig gedacht worden. Ten eerste zijn sociaal en maatschappelijk rendement zeer belangrijk voor het scheppen van voorwaarden voor menselijk welbevinden, die zich ten tweede vertalen in verlaging van kosten van m.n. de zorg. De vereconomisering, of liever gezegd de monetarisering van alles, maar dan ook alles heeft onze samenleving veel schade toegebracht. Daarvan zijn extreme werkdruk, extreme competitie tussen individuele mensen en het leggen van individuele verantwoordelijkheid bij mensen voor zaken waar ze niets aan kunnen doen de ergste uitwassen. Het lijkt verdacht veel op een verdeel- en heers tactiek van rechts om te zorgen dat mensen zich niet in georganiseerd verband zullen verzetten. Gelukkig laten critici zich sinds kort steeds minder de mond snoeren, en begint er een eind te komen aan de grote apathie.

Uw bewering dat voor links de mate van belangrijkheid door de overheid wordt bepaalt door de hoeveelheid geld die men ervoor over heeft, getuigt dan ook niet van veel inzicht in links denken. Dat zou nogal een cirkelredenering zijn. Je kunt natuurlijk van mening verschillen in de manier waarop de kunstsector kan bestaan. Het lijkt er inderdaad op dat delen daarvan nieuwe financieringsvormen hebben weten te vinden. Dat is mooi. Maar er zal altijd een deel zijn dat financieel niet rendabel is, maar wel maatschappelijke waarde heeft. Moeilijkere, minder populaire kunstuitingen zijn immers van grote waarde in een democratische samenleving, omdat zij, net als kritische journalistiek maar dan via andere zintuigen en hersendelen, mensen op een andere manier naar onderwerpen kan laten kijken en luisteren. Waar commercieel uitbaatbare kunst meestal (en idd heus niet altijd) vooral de status quo bevestigt, speelt “moeilijkere” kunst vaak een rol bij het ontwikkelen van innovatieve ideeën. In die zin heeft dat dus wel degelijk rendement, alleen kan dat best bijvoorbeeld pas over 25 jaar zichtbaar worden en ook dan zal diffuus blijven wat precies wat heeft veroorzaakt. Een (financieel gesteunde) vrijplaats voor kunstuitingen is dus belangrijk voor een vitale samenleving, ook als die zichzelf niet kan bedruipen.

Ik weet niet hoeveel verstand u heeft van ontwikkelingshulp, maar de huidige trend dat particulieren zelf hulp gaan opzetten in “arme landen” pakt niet altijd even gelukkig uit. Goede uitzonderingen daargelaten, die juich ik uiteraard toe. Men is niet geschoold, en de neveneffecten zijn soms desastreus omdat men niet goed is geïnformeerd of niet goed heeft nagedacht. Het is echt niet voor niets dat daar opleidingen voor zijn en dat je er op kunt afstuderen. Dat deze deskundigen bij organisaties werken die daarvoor zijn ingericht is vooral efficiënt, al kan de effectiviteit van de ontwikkelingssamenwerking wat mij betreft best beter. Dat schreef ik hiervoor ook al. Het geld komt deels van de overheid omdat we daar als land, behalve een morele verplichting, een welbegrepen eigenbelang bij hebben.

“Iemand als zielig wegzetten” is weer een frame. “Zielig” is een subjectief begrip en geen criterium bij het verstrekken van uitkeringen. Kwetsbaarheid kun je afmeten aan de kansen van mensen op de arbeidsmarkt en mate van toegang tot goede zorg. Uw redenering over Oost-Europeanen gaat mank. Als mensen uit deze landen meteen aan de slag kunnen, hebben ze dus juist geen uitkering nodig. Het is wel zo dat ze regelmatig slecht betaald worden en dat de werkgevers arbeidswetgeving ontduiken. Hierdoor is de arbeid van deze mensen goedkoper dan van Nederlanders waarvoor ze wel de regels moeten volgen.

Ik ben blij voor Italië dat niet alle vluchtelingen daar willen blijven. Nu al vangt dit land onevenredig veel vluchtelingen op omdat ze de pech hebben dat deze mensen daar het eerst Europa binnen komen. Gelukkig dat de andere Europese landen nu beginnen te beseffen dat dit onhoudbaar is. Je kunt niet kiezen welke vluchtelingen besluiten te gaan vluchten, die beslissing nemen ze uiteraard zelf. Ook rijkere vluchtelingen kunnen bedreigt zijn in eigen land. U heeft gelijk dat dit een braindrain kan veroorzaken, hoewel ze op dit moment toch niet veel kunnen uitrichten. Dat is zeker een probleem waarnaar gekeken moet worden, maar vaak hebben deze mensen nog genoeg contact en solidariteit met hun land van herkomst om, als dat weer mogelijk is terug te gaan, of zich op andere manieren in te zetten de situatie daar te verbeteren.

U stelt dat Afrikaanse economieën prima groeicijfers laten zien. Dat zijn er maar een paar, zeven om precies te zijn. Economische groei bereikt ook niet iedereen. Dat komt deels idd door de corruptie, maar westerse multinationals geven daar bepaalt niet het goede voorbeeld zoals ik in mijn vorige reactie al liet zien. U schrijft dat u het niet erg vindt dat mensen in Afrika armer zijn dan mensen in het westen. Dan moet u het ook niet gek of erg vinden als Afrikanen zonder perspectief naar Europa komen. Het is anders nogal sadistisch om niet te willen bijdragen aan de ontwikkeling, wel de grondstoffen en mensen te willen uitbuiten en vervolgens ze de toegang tot de op deze wijze verkregen rijkdom te ontzeggen. Dat neemt niet weg dat corruptie aangepakt moet worden, maar dan ook die van de westerse bedrijven aldaar.

De vrije markt en het loslaten van de regulering van de financiële markten door Bill Clinton waren toch echt de oorzaak van de financiële crisis. Dat vervolgens de burger via de belasting de troep mocht opruimen van deze kapitalistische uitwas, is het directe gevolg van de manier waarop de banken zich in de zo ontstane vrije markt hebben ontwikkeld. Hun belang voor de totale economie had zich anders niet zo kunnen laten gelden. Dan waren ze een dienstverlenende sector gebleven, i.p.v. een perverse die belachelijke risico’s ging nemen. Hard optreden tegen mismanagement lijkt me een prima idee, maar beter kunnen we zorgen dat op zijn minst de risicovolle financiële transacties worden losgesneden van dienstverlenend bankieren voor de burgers en bedrijven in de maak-economie.

Tot slot brei ik nu een eind aan deze discussie. Ik ben er in gesprongen omdat het me helpt mijn ideeën onder woorden te brengen, maar dat is nu wel mooi geweest. Onze ideeën komen we toch niet dichter bij elkaar, en ik heb genoeg klussen op mijn bordje.

Met vriendelijke groet,
Hannie Lutke Schipholt

Geachte mevrouw Lutke Schipholt,

Het is inderdaad duidelijk dat wij het niet zomaar eens gaan worden en dat had ik ook niet verwacht. U denkt wellicht dat ik alle rechtse rakker ben die geen belangstelling heeft voor de mensen die het een stuk minder hebben maar dat is geenszins het geval. Zo kan ik mij mateloos kwaad maken over zogenaamde financiële adviseurs die in het verleden grote groepen mensen hebben opgelicht met woekerpolissen. Gewone tegelzetters en stratemakers werden gek gemaakt met financiële producten die hun leven hebben verwoest. Wat mij betreft verklaren we die contracten met onmiddellijke ingang ongeldig en moeten de klanten hun centen terugkrijgen en de "adviseurs" vervolgd.

Ook de hoge salarissen en bonussen van falende bestuurders van banken, woningbouwcoöperaties en zorginstellingen zijn ronduit crimineel en die mensen zouden de gevangenis in moeten net als in de VS. Ik deel ook uw zorg over de macht van de grote multinationals. Ze zijn een iets te dankbaar mikpunt van links terwijl er vele tienduizenden mensen van goede wil werken die geen kwaad in de zin hebben. Helaas kunnen we niet zonder veel van die bedrijven omdat ze de enige zijn die technieken en onderzoek kunnen ontwikkelen waardoor we in het westen zo'n hoogstaande beschaving hebben. Als burgers en consumenten kunnen we ook best wel eens meer onze macht tonen door wel eens wat bewuster te consumeren en eens wat meer overstappen om zo onze macht te doen gelden.

Ik heb tijdens VVD congressen in het verleden de blauwe blazer brigade vaak tegen de schenen geschopt met mijn pleidooi voor afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. (Ik heb overigens als fervent motorijder altijd een parkeerplek vlak bij de ingang en u kunt wellicht de reactie van de parelkettingen wel voorstellen als ik in vol ornaat naar binnen loop.) Niet dat ik er uit zie als een Hell's Angel maar voor een VVD congres is het wel apart.

Ik ben bij meerdere SP demonstraties op het binnenhof geweest en meegelopen naar het Malieveld druk discussiërend met vakbondsleden en gewone SP aanhangers die zonder uitzondering allemaal erg aardig tegen mij zijn. Bij de VVD geloven ze dat niet meteen maar het is echt zo. Ik heb zelfs tijdens een SP demonstratie met chronisch zieken een stapel stencils met liedjesteksten rondgedeeld onder de gehandicapte aanwezigen. Echt waar, een SP bobo drukte mij een stapel in mijn handen omdat ik totaal niet opviel met mijn helm en motorjack en omdat ik zo'n beetje de enige was die dit klusje kon klaren.

Wij hebben een totaal ander beeld van de rol en verantwoordelijkheid van de overheid en het is zonder meer goed dat ALLE meningen worden verwoord in het parlement zodat iedereen zich gehoord en vertegenwoordigd voelt. Mensen moeten vrijuit hun mening kunnen geven en niet bang hoeven zijn voor geweld en intimidatie. Demonstreren mag en daar moet zoveel mogelijk ruimte voor zijn. Wat dat betreft hebben linkse extremisten veel gewelddadige terreurdaden op hun naam. En dat is jammer omdat arbeiders een betere vertegenwoordiging verdienen.

Wat ik hoop is dat u goed blijft nadenken over veel zaken en af en toe de emoties kan loslaten en de feiten laat spreken. Loop niet achteloos achter een partijlijn aan en blijft alert. Dan beloof ik u dat ik dat ook zal blijven doen.

Met vriendelijke groet,

John van Paassen

Beste meneer van Paassen,

De reactie kan kort zijn. Alle problemen die u op uw manier meent op te moeten lossen, worden of zijn in de grond veroorzaakt door het neoliberalisme, rechts denken en doen, ongelijkheid en uitbuiting. met andere woorden. U probeert de problemen op te lossen op de zelfde manier waarop ze zijn veroorzaakt. Dat gaat dus niet werken.

Klaar.

Sjoerd.

Reactie toevoegen