10 okt 2014

Is militaire interventie een optie voor GroenLinks?

Binnen GroenLinks lijkt op dit moment de dominante visie te zijn, dat militair ingrijpen een correct middel is om schendingen van mensenrechten te bestrijden in het Midden-Oosten. Het leed wat momenteel aan onschuldige slachtoffers berokkend wordt is mensonterend. Toch is militair ingrijpen een stap in de verkeerde richting.

De voordelen van militaire interventie

Militair ingrijpen heeft één groot voordeel: we kunnen zeggen dat we niet passief langs de kant hebben gestaan, we hebben de ogen niet gesloten. Militaire interventies doven wellicht kort de gevoelens van machteloosheid, er is immers iets geprobeerd te doen. Een mogelijk voordeel van militair ingrijpen is dat een gewelddadig regime zoals dat van ISIS gestopt wordt. In het Midden-Oosten is eerder ingegrepen in Libië, Afghanistan en Irak. Helaas kan ik  slechts constateren dat deze interventies nauwelijks iets waardevols hebben opgeleverd, de kans op succes is blijkbaar klein.

De nadelen van militaire interventie

Militair ingrijpen is per definitie schadelijk. Militair geweld is zo bruut, dat er altijd onschuldige slachtoffers zullen vallen, het milieu wordt belast door extreem energiegebruik en de schadelijke grondstoffen in de wapens, en de bestaande infrastructuur van leefgebieden wordt vernietigd.

1982, Nederlandse Affiches, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.

De schaduwzijde van militaire interventies in de praktijk

Militair ingrijpen heeft de regimes van Libië, Afghanistan en Irak verdreven. In het machtsvacuüm dat daarop volgde is de situatie niet of nauwelijks verbeterd. Maar er is wel heel veel mis gegaan. Ik zal Libië en Irak als voorbeeld nemen om dit duidelijk te maken.

Libië is een land waarvan de infrastructuur geruïneerd is, waar volkeren zich tegen elkaar keren en de economie vrijwel stilgevallen is. Er is in Libië eigenlijk maar één ding in overvloed: wapens. Wapens in handen van milities die het machtsvacuüm gebruiken om oude geschillen uit te vechten. De regering is op de vlucht geslagen voor het sektarisch geweld in de hoofdstad. De militie van de Toearegs zijn Mali in gevlucht en hebben dat land nu gedestabiliseerd.

Sinds het regime van de (soennitische) Saddam Hoessein omver geworpen is met een militaire interventie, wordt het land geleid door een regering van sjiieten die de positie van de soennieten in het land gemarginaliseerd hebben. Daarmee is een voedingsbodem gecreëerd waarin ISIS met open armen werd ontvangen door de soennieten. Ook houdt ISIS de bevolking zoet met de miljoenen dollars die het verdiend heeft met olieverkopen aan onder meer Bashar al-Assad en met het losgeld dat het verdient met het ontvoeren van burgers.

ISIS vecht met de hypermoderne wapens die zij hebben buit gemaakt op het door de VS bewapende Iraakse leger. Er gaan nu stemmen op om de Koerden te bewapenen. Het is niet duidelijk hoe het gebied weer ontwapend wordt nadat de oorlog gestreden is.

Zonder zicht op vreedzaam bestuur is militaire interventie geen optie

De recente geschiedenis leert, dat militair ingrijpen faalt zolang er geen vreedzame bestuursstructuur voorhanden is voor de periode van wederopbouw. GroenLinks zou daarom niet moeten instemmen met interventies in landen als die geen uitzicht bieden op een vreedzame bestuursstructuur.

Wat is het handelingsperspectief voor GroenLinks?

Natuurlijk wil GroenLinks niet passief langs de kant staan. En we sluiten al helemaal onze ogen niet voor het onrecht dat burgers wordt aangedaan. GroenLinks dient volkeren te helpen om vreedzaam samen te leven en zou daarom moeten bepleiten dat de Nederlandse overheid de volgende acties consequent, snel en genereus ondersteunt:

  1. Financieel indammen van regimes die de eigen of naburige bevolking onderdrukken;
  2. Versterken van het vreedzame en neutrale geluid op het internet, op radio en televisie. Een lichtend voorbeeld is Spring Media Training, dat journalisten in Darfoer (Soedan) en Burundi opleidt;
  3. Steun aan projecten die vergeving mogelijk maken, zoals de Waarheids- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika, de Gacaca rechtbanken in Rwanda en het Not in my name initiatief in Israël en Palestina;
  4. Verspreiden van welvaart onder de mensen. Oorlogen worden gevoerd als reacties op tekorten, niet vanuit overvloed. Garandeer mensen daarom veilig werk en een leefbaar loon. Geef mensen toegang tot schoon water en een veilig leefmilieu, laat mensen werken op hun landbouwgrond en meedelen in de waarde van de grondstoffen in hun land;
  5. Verspreiden van kennis. Verzorg scholing aan alle kinderen op aarde, met name ook de meisjes. Verstrek ruimhartig studiebeurzen aan buitenlandse studenten;
  6. Verbetering van de positie van vrouwen en het voorkomen van sexe-specifieke abortus. Hiermee wordt een ‘mannenoverschot’ voorkomen, zoals nu in Azie het geval is. Zo’n mannenoverschot wordt wel in verband gebracht met een grotere kans op oorlog.

Deze acties dienen uitgevoerd te worden in alle landen in de wereld, te beginnen hier in Nederland. Dit voorstel is helaas een weg van de lange adem, maar is wel een vredelievende weg om ‘falende staten’ om te bouwen tot veilige plekken om te leven.

Dat is een wens dat ieder lid van GroenLinks met mij zal delen.

You can bomb the world to pieces

But you can’t bomb it into peace

Power to the Peaceful

(Michael Franti)

Bedrijfsadviseur in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
Alle artikelen

Reacties

Beste Menno Kuiper,

Het is een misverstand om te denken dat Militair ingrijpen de dominante visie is binnen Groen Links. Als iets duidelijk moet worden uit alle bijeenkomsten en discussies is het dat Groen Links leden, zeer veel bedenkingen hebben, en zoals jij, komen met alternatieven.

Het besluit van de regering om militair in te grijpen was een artikel 100 procedure, waarbij het autonoom zonder toestemming van de kamer kan besluiten. De regering heeft geen toestemming gevraagd, noch heeft de partij dat gegeven.

De partij heeft haar instemmende mening gegeven. De vraag is echter wat dat betekent.

Beste Menno Kuiper,

Het is een misverstand om te denken dat Militair ingrijpen de dominante visie is binnen Groen Links. Als iets duidelijk moet worden uit alle bijeenkomsten en discussies is het dat Groen Links leden, zeer veel bedenkingen hebben, en zoals jij, komen met alternatieven.

Het besluit van de regering om militair in te grijpen was een artikel 100 procedure, waarbij het autonoom zonder toestemming van de kamer kan besluiten. De regering heeft geen toestemming gevraagd, noch heeft de partij dat gegeven.

De partij heeft haar instemmende mening gegeven. De vraag is echter wat dat betekent.

Beste Anoniem,

Ik ben het debat aangegaan met mijn partijgenoten. Daar heb ik kunnen constateren dat binnen mijn geliefde partij de dominante mening is: voor militair ingrijpen. Daarnaast heeft, de door mij zeer gewaardeerde, Bram van Ojik aangegeven dat GroenLinks geen pacifistische partij is.

Dat constateer ik met pijn in mijn hart.

Natuurlijk heb ik geen oorlogzuchtige meningen gehoord. Dat past ons niet. Natuurlijk zien mijn partijgenoten militair ingrijpen als een laatste 'redmiddel'. In het debat kreeg ik de indruk dat militair ingrijpen tegen ISIS de enige optie is. En werd bij mij de indruk gevoed dat alternatieven nauwelijks bekend zijn.

Men heeft mij ook om deze voorbeelden gevraagd.
Deze heb ik in mijn pamflet gegeven.

Met liefde,

PS
Ik ben blij om te lezen dat jij andere geluiden hoort.

Hallo Menno,
Waardering voor je standpunt. Je hebt kennelijk goed nagedacht over dit probleem maar er zijn toch nog wel een paar vragen waar ik mee blijf zitten. Je hebt een grondige afkeer van militair geweld en daarin sta je bepaalt niet alleen. Je geeft voorbeelden van conflicten waarbij militair ingrijpen niet heeft geholpen maar het probleem nog erger heeft gemaakt. De fout die je daarbij maakt is dat je alle conflicten voor het gemak bij elkaar veegt die jouw mening lijken te onderschrijven. Je kan moeilijk ontkennen dat het Amerikaanse ingrijpen tijdens de tweede wereldoorlog een zeer gewenst effect heeft gehad en wel degelijk een groot probleem definitief heeft opgelost. Geen twee conflicten zijn helemaal hetzelfde. Daarnaast vraag ik mij af wat je moet doen als je alle diplomatieke pogingen heb zien stranden en alle voorgestelde maatregelen niet hebben geholpen. Is er ergens een punt waarop je toch moet concluderen dat er geen andere weg meer open staat. Die situatie zal eerder ontstaan zodra wij door bezuinigingen op defensie geen geloofwaardige afschrikking op de been kunnen brengen. Anders gezegd, zou Assad van Syrië zijn chemische wapens ook hebben opgegeven als bijvoorbeeld IJsland met een omgebouwd vissersschip voor de kust zou liggen en niet de Amerikaanse zesde vloot. Groen Links heeft met het instemmen met recente militaire missies in feite erkent dat de koers die in het verleden is aangehouden altijd verkeerd is geweest. Immers, als het aan Groen Links had gelegen was militair ingrijpen niet eens mogelijk geweest. Keer op keer stond in het verkiezingsprogramma dat men alleen met een afbouwbegroting zou instemmen. Dan kan je niet met een missie instemmen zonder je eigen ongelijk aan te tonen. Groen Links komt langzaam aan tot de conclusie dat men er helemaal naast zat en dat militaire capaciteit, hoe vervelend ook, een onmisbaar instrument is in de handen van democratische staten. Te veel bezuinigen op defensie is ronduit roekeloos en levensgevaarlijk. Het is voor westerse democratieën van cruciaal belang om ten aller tijden gezamenlijk militair superieur te blijven. Ongeacht de kosten.
Met vriendelijke groet,
John van Paassen

Reactie toevoegen